Në shtator, pulsi financiar i ekonomisë së Maqedonisë u përshpejtua: depozitat totale u rritën me 13.2 përqind në bazë vjetore, dhe kreditë totale me 13.5 përqind. Banka Kombëtare vlerëson se aktiviteti kreditues vazhdon me një trend pozitiv – çdo muaj, kreditë u rritën me 0.9 përqind – ku sektori i korporatave dha kontributin më të madh, ndërsa sektori i familjeve gjithashtu shënoi rritje.
Dinamika të tilla sinjalizojnë se kërkesa për investime dhe konsum po normalizohet gradualisht, pavarësisht presioneve të herëpashershme mbi çmimet dhe kostot e financimit.
Tabloja e depozitave është e nuancuar. Për kompanitë, u regjistrua një rënie mujore prej 2 përqind, kryesisht për shkak të një rënieje të depozitave afatshkurtra dhe depozitave pa afat, ndërsa depozitat afatgjata në denarë u rritën. Në bazë vjetore, depozitat e korporatave janë më të larta me 12.8 përqind, gjë që tregon një stabilizim gradual të likuiditetit dhe një zhvendosje drejt maturimeve më të gjata kur kushtet lejojnë. Midis familjeve, depozitat u rritën me 1.2 përqind në muaj dhe 13.6 përqind në vit, me kontributin më të madh nga depozitat pa afat dhe depozitat afatgjata në denarë – një shenjë e qartë e besimit në denarë dhe interesit për të fiksuar kthimet gjatë një periudhe më të gjatë.
Kreditimi për familjet u rrit me 1 përqind në muaj dhe 10.8 përqind në vit, me një rritje më të theksuar të vendosjeve në denarë. Sipas qëllimit, kreditë konsumatore dhe ato për strehim – kategoritë më të zakonshme – u rritën me 0.9 dhe 1.6 përqind në muaj, dhe me 10.2 dhe 16.1 përqind në vit, përkatësisht. Kreditë për makina u rritën me 1.3 përqind në muaj, por ishin 0.6 përqind më të ulëta se i njëjti muaj i vitit të kaluar, ndërsa kartat e kreditit u ulën me 0.3 përqind në muaj dhe 6.7 përqind në vit – një tregues i huamarrjes më të kujdesshme me limite rrotulluese.
Oferta monetare u tkurr pak me 0.1 përqind në bazë mujore, e nxitur nga një rënie e parasë në qarkullim dhe depozitave afatshkurtra, pavarësisht rritjes së depozitave afatgjata dhe depozitave pa afat. Në bazë vjetore, rritja prej 13.5 përqind u nxit kryesisht nga depozitat pa afat dhe depozitat afatshkurtra. Depozitat totale në shtator u rritën me 0.3 përqind në bazë mujore, të nxitura kryesisht nga familjet, ndërsa sektori i korporatave regjistroi një rënie – një model tipik në periudhat kur firmat mbyllin detyrimet drejt fundit të tremujorit dhe optimizojnë likuiditetin.
Në përgjithësi, të dhënat konfirmojnë pamjen e një ekonomie të financuar më aktivisht, me një denarizim gradual të produkteve të kursimit dhe një kërkesë të qëndrueshme për kredi për strehim dhe konsumatorë. Sfida kryesore mbetet ekuilibri midis mbështetjes së rritjes dhe ruajtjes së stabilitetit të çmimeve dhe atij financiar – një ekuilibër që do të përcaktojë si rrugën e normës së interesit ashtu edhe oreksin për rrezik në muajt në vijim./GazetaFAKTI