Alta Banka mund të prishë stabilitetin financiar të vendit, thotë Branimir Jovanoviq, nga Instituti i Vjenës për Studime Ekonomike Ndërkombëtare, në një intervistë me Racin.mk. Ai thekson se qëllimi i Alta Bankës serbe për të marrë përsipër Stopanska Banka Bitola është jashtëzakonisht problematik.
Banka Qendrore Evropiane ka hapur një hetim ndaj bankës serbe për pastrim të mundshëm parash, kështu që guvernatori i Bankës Kombëtare të Maqedonisë së Veriut duhet ta shqyrtojë seriozisht, dhe madje të mos e miratojë, marrjen në kontroll të Stopanska Banka Bitola.
Çfarë do të thotë hyrja e një banke serbe në tregun financiar të Maqedonisë në këtë moment?
– Mendoj se pyetja këtu nuk është se nga është ajo bankë, por çfarë është. Dhe Alta Banka është e njohur si një bankë kontroverse, e cila pasohet nga shumë skandale. Në Serbi, ajo njihet si një bankë që është e afërt me partinë në pushtet dhe që përfitoi nga kontrata preferenciale me disa kompani shtetërore që kryenin pagesa përmes saj. Në Austri, ajo njihet si një bankë që u gjobit vitin e kaluar për fshehje informacioni. Në Bashkimin Evropian, njihet si një bankë që Banka Qendrore Evropiane po e heton për pastrim të mundshëm parash, siç raportohet nga Financial Times, një rast që, për aq sa kam parë, ende nuk është mbyllur. Duke i ditur të gjitha këto, unë vërtet nuk e shoh se çfarë të mire mund të sjellë një bankë e tillë, dhe mendoj se mund të shkaktojë vetëm probleme.
Banka Qendrore Evropiane po e heton Alta Bank për pastrim të mundshëm parash
Cili është vlerësimi i Alta Bank, kush qëndron pas saj?
-Mjafton të kërkosh emrin e bankës në Google për të parë se pronari i saj është i afërt me Presidentin serb Vuçiç dhe Partinë e tij Progresive Serbe, dhe se ka histori të shumta se si ai është pasuruar për shkak të këtyre lidhjeve, jo vetëm përmes bankës. Nga ana tjetër, banka nuk njihet si një nga lojtarët kryesorë në tregun bankar në Serbi, ajo ka vetëm rreth 2% të pjesës së tregut, nuk njihet si një bankë që revolucionarizoi tregun, që solli diçka të re për konsumatorët.
Alta Banka njihet mirë si një bankë kontroverse, e afërt me partinë në pushtet në Serbi.
Cili është roli i Bankës Kombëtare të Maqedonisë së Veriut në raste të tilla dhe i guvernatorit në një operacion të tillë?
-Guvernatori definitivisht nuk mund ta miratojë marrjen në kontroll të Stopanska Banka Bitola nga Alta Banka, duke shpjeguar se është një bankë që ndiqet nga polemika dhe skandale dhe se edhe Banka Qendrore Evropiane (BQE) po heton. Dhe jo vetëm që mund ta bëjë këtë, por mendoj se duhet ta bëjë në këtë situatë. Të lejosh një bankë të hyjë në tregun që Financial Times shkruan se BQE po heton për pastrim parash – mendoj se është vërtet joprofesionale dhe mund të prishë stabilitetin financiar në vend.
Çfarë duhet të pritet në tregun bankar nëse Stopanska Banka Bitola merret nga Alta Banka?
-Nuk do të ketë ndryshime të mëdha në tregun bankar, sepse nuk besoj se motivet e kësaj banke janë të pushtojë tregun ose ta modernizojë atë. As në Serbi nuk njihet për këtë. Mendoj se motivet janë të një natyre të ndryshme – kjo do t’i lejojë atij grupi biznesmenësh dhe politikanësh nga Serbia qasje në tregun maqedonas, gjë që mund të jetë shumë e dobishme nëse ka një ndryshim qeverie në Serbi së shpejti, gjë që mendoj se është tashmë e sigurt. Ajo që nuk më është e qartë në të gjithë situatën janë motivet e autoriteteve maqedonase. Nuk mund ta shoh se çfarë do të merrnin, përveç komisioneve nga shitja. Ndoshta kjo është e mjaftueshme për ta.
Guvernatori definitivisht mund të mos e miratojë marrjen e Stopanska Banka Bitola nga Alta Banka.
A është ky një forcim i ndikimit hungarez-serb në Maqedoni?
-Do të thoja se qeveria jonë po forcon pozicionin e saj në ekipin e Vuçiçit dhe Orbanit. Jo vetëm ideologjikisht, por edhe në aspektin e mënyrës së qeverisjes dhe marrëdhënieve të biznesit. Gjëja e keqe në të gjithë këtë është se është një ekip i vogël dhe i dobët, i cili nuk vlerësohet shumë në Evropë dhe në botë, dhe i cili nuk ka ecur shumë mirë kohët e fundit – mbështetja si për Vuçiçin ashtu edhe për Orbanin ka rënë në mënyrë drastike, pritjet janë se ata do të humbasin zgjedhjet e ardhshme. Por në Maqedoni, nuk ka pasur kurrë ndonjë mendim strategjik, gjithmonë ka pasur vetëm pasuri brenda natës ndërsa je në pushtet.
A duhet të presim që hapi tjetër të jetë hyrja e një banke hungareze në Maqedoni?
Nuk jam i sigurt… Mendoj se hapësira për këtë do të ngushtohej pas hyrjes së Alta Bank. Si për shkak se numri i bankave që mund t’i marrin ato po zvogëlohet, ashtu edhe për shkak se motivet e tyre po zvogëlohen – gjithçka që do të donin të bënin, do të jenë në gjendje ta bëjnë përmes Alta Bank./Racin.mk