Çfarë qëndron pas jetëgjatësisë? A mund ta zbulojmë pse disa njerëz jetojnë deri në 100 vjeç ose më shumë? Një studim i botuar në revistën PLOS Genetics nga një ekip kërkimor i udhëhequr nga Stuart Kim, një profesor i biologjisë zhvillimore dhe gjenetikës në Universitetin e Stanfordit, ka vënë në pikëpyetje pikëpamjen se njëqindvjeçarët kanë po aq gjene që kontribuojnë në sëmundje sa ata me jetëgjatësi mesatare.
Profesor Kim zbuloi se njëqindvjeçarët mund të kenë më pak gjene që rrisin rrezikun e sëmundjeve kronike. Kjo nuk do të thotë se ata nuk kanë gjene të caktuara “mbrojtëse” kundër plakjes, por studimi tregon se ata nuk vuajnë nga aq shumë sëmundje sa njerëzit me jetëgjatësi më të shkurtër.
Shkencëtarët analizuan gjenet e 800 personave mbi 100 vjeç dhe 5,400 personave mbi 90 vjeç. Shkalla e plakjes u zbulua se ndikohet ndjeshëm nga variacionet në katër gjene:
CDKN2B, i cili luan një rol kyç në ndarjen qelizore,
gjenet që lidhen me grupet e gjakut,
APOE, i cili përcakton rrezikun e sëmundjes së Alzheimerit,
SH2B3, një gjen që kontribuon në jetëgjatësi më të madhe si tek njerëzit ashtu edhe tek mizat e frutave.
Këto katër gjene shoqërohen me jetëgjatësinë. Gjeni APOE shoqërohet me një jetëgjatësi më të shkurtër, variantet e lidhura me sëmundjet e zemrës ndikojnë në ciklin jetësor të qelizave, dhe grupi i gjakut O dihet se shoqërohet me rezultate më të mira shëndetësore dhe mbijetesë.
Profesor Kim hipotezoi se gjenet e lidhura me sëmundjet mund të ulin shanset e dikujt për të jetuar deri në 100 vjeç, dhe në analizën e tij, ai u përqendrua në gjenet e njohura që shkaktojnë sëmundje.
“Kjo na jep një ide më të mirë se çfarë është vërtet e keqe për qëllimin e të jetuarit deri në 100 vjeç,” i tha ai Time.
Këto gjene nuk janë lidhur drejtpërdrejt me jetëgjatësinë, dhe profesori pranon se nuk dihet shumë se si ato mund të ndikojnë në jetëgjatësi, përveç se mutacionet në rajonet e gjeneve mund të kontribuojnë në sëmundje neurologjike siç është ALS (skleroza laterale amiotrofike).
“Është e qartë se shmangia e sëmundjeve është pjesë e strategjisë për jetëgjatësi. Por ekziston një dogmë e fortë se tek njëqindvjeçarët, i gjithë avantazhi vjen nga gjenet që parandalojnë plakjen,” theksoi ai.
Studimet e mëparshme që kanë sugjeruar këtë efekt anti-plakje mbi efektin e një numri më të vogël gjenesh që shkaktojnë sëmundje janë përgjithësisht të pakta. Ekipi i profesorit të Stanfordit sugjeron se mënyra se si dikush jeton deri në 100 vjeç mund të përfshijë më shumë sesa thjesht “gjene kundër plakjes”.
“Ne zbuluam se, të paktën pjesërisht, ata jetojnë më gjatë sepse nuk sëmuren”, thekson profesor Kim, duke shtuar se është e mundur që të ketë ndonjë faktor mbrojtës të panjohur kundër plakjes që shkencëtarët nuk e kanë zbuluar ende./GazetaFAKTI