Në zgjedhjet e teta lokale radhazi në Maqedoninë e Veriut, kryetarët e bashkive dhe këshilltarët do të zgjidhen në të 80 komunat dhe në Qytetin e Shkupit. Shteti ka ndarë 9.7 milionë euro për këto zgjedhje. Shumica e kandidatëve janë tashmë të njohur. Fushata do të fillojë zyrtarisht 20 ditë para ditës së votimit.
Kryetari i Kuvendit, Afrim Gashi, njoftoi sot (9 gusht) zgjedhjet lokale në Maqedoninë e Veriut në të cilat duhet të zgjidhen kryetarët e bashkive dhe anëtarët e këshillave të të 80 komunave dhe Qytetit të Shkupit.
“Zgjedhjet nuk janë një proces i thjeshtë teknik, thelbi i demokracisë sonë është në lojë. Ato përfaqësojnë një mundësi reale për qytetarët për të zgjedhur udhëheqës që pasqyrojnë përgjegjësi, vizion dhe angazhim ndaj interesit publik”, tha Gashi.
Dita e votimit në raundin e parë do të jetë 19 tetori 2025, ndërsa i dyti do të mbahet dy javë më vonë, më 2 nëntor.
Në raundin e parë, duhet të zgjidhen anëtarët e rinj të këshillave bashkiake, ndërsa kryetari i bashkisë do të konsiderohet ai që ka fituar shumicën e votave, me kusht që të kenë votuar të paktën një e treta e votuesve të regjistruar në listën zgjedhore në bashkinë përkatëse. Sipas rregullave, nëse asnjëri prej kandidatëve nuk i plotëson kushtet e nevojshme, mbahet një raund i dytë në të cilin qytetarët zgjedhin midis dy kandidatëve që kanë fituar numrin më të madh të votave.
Gashi apelon të mos ketë presion dhe abuzime nga partitë
Në deklaratën e tij pas shpalljes së zgjedhjeve, Gashi tha se pret që procesi i ardhshëm zgjedhor të jetë provë e pjekurisë demokratike dhe të pasqyrojë vullnetin e qytetarëve, jo manipulime.
Ai u bëri thirrje të gjitha forcave politike, kandidatëve dhe strukturës përkatëse “të tregojnë një nivel të lartë kulture politike”.
“Të shmanget çdo formë presioni, fjalimi përçarës dhe çdo përpjekje për të instrumentalizuar institucionet dhe burimet publike për interesa partiake. Ky është procesi që duhet të përqendrohet te qytetaria, te nevojat dhe sfidat e saj reale, si dhe te zgjidhjet konkrete që duhet të ofrojë secili kandidat”, deklaroi Gashi.
Në këto zgjedhje, thekson Gashi, është e nevojshme të tregohen vlera dhe standarde evropiane në mënyrë që të reflektohet angazhimi ynë i palëkundur për integrim.
Sipas numrit të pjesëmarrësve, administratës zgjedhore, përfshirë edhe punonjësit e Komisionit Shtetëror të Zgjedhjeve (KSHZ), zgjedhjet lokale janë më të mëdhatë dhe më masivet. Në arkën e shtetit për to, vlerësohet se ndahen çdo vit rreth 9.7 milionë euro, nga të cilat dy të tretat janë të destinuara për media dhe reklama politike të paguara.
Këto do të jenë zgjedhjet e teta lokale me radhë që nga pavarësia e vendit në vitin 1991. Shtatë të mëparshmet u mbajtën në: 1996, 2000, 2005, 2009, 2013, 2017 dhe 2021.
Rregullat dhe afatet zgjedhore
Sipas rregullave zgjedhore, 15 ditë pas shpalljes së zgjedhjeve, fillon inspektimi 20-ditor i listës zgjedhore. Gjatë kësaj periudhe, votuesit në moshë madhore do të jenë në gjendje të kontrollojnë të dhënat e tyre në të dhe, nëse kanë shënime ose ndryshime në të dhënat për vendbanimin, të kërkojnë korrigjime.
Kandidaturat ose listat e këshilltarëve konfirmohen 30 ditë para zgjedhjeve, dhe fushata fillon 20 ditë para kësaj.
Sipas Kodit Zgjedhor, që nga sot (9 gusht), punësimi i stafit të ri administrativ në institucionet shtetërore dhe publike është i ndaluar. Që nga shpallja e zgjedhjeve, Ministria e Financave është e detyruar të publikojë të gjitha pagesat buxhetore, përveç pagave të rregullta, pensioneve dhe shpenzimeve të shërbimeve, në faqen e internetit në një bazë të dhënash të veçantë për shpenzimet buxhetore në periudhën zgjedhore.
Një pjesë e madhe e kandidatëve janë tashmë të njohur, dhe do të ketë mbështetje të ndërsjellë të partive që në raundin e parë.
Edhe pse Komisioni Shtetëror i Zgjedhjeve (KSHZ) duhet t’i konfirmojë kandidatët 30 ditë para zgjedhjeve, parlamentarët e partive të përfaqësuara në Kuvendin e Maqedonisë tashmë kanë shpallur pjesën më të madhe të kandidatëve. Qëndroni të sintonizuar për një njoftim në fund të gushtit ose në fillim të shtatorit.
Partia më e madhe në pushtet VMRO-DPMNE do të kandidojë për kryetarët aktualë të komunave në pjesën më të madhe të komunave. Midis kandidatëve të shpallur janë ministra aktualë dhe ish-ministra, ish-asistentë, drejtorë…
Kështu, tashmë dihet se cila do të jetë beteja në Shkup për partitë më të mëdha, megjithëse pritet që në periudhën e ardhshme të shpallen edhe disa kandidatura të tjera nga parti të tjera. Kryetari aktual i komunës së Kisella Vodës, Shkup, Orce Gjorgjievski, do të kandidojë për vendin e parë në kryeqytet nga VMRO-DPMNE, ndërsa kundërshtarja e tij nga LSDM do të jetë ish-ministrja e mjedisit jetësor, Kaja Shukova.
Kandidatët për Qytetin e Shkupit shpallën koalicionin e dytë më të madh të bllokut shqiptar. Partneri qeveritar VLEN u promovua nga drejtori i Drejtorisë për Shërbime të Përgjithshme në Qendrën Klinike Universitare në Shkup, Bashkim Bakiu. Fronti Evropian i opozitës i udhëhequr nga BDI, nga ana tjetër, u prezantua nga deputeti Skrender Rexhepi – Zejd, i cili është pjesë e këtij koalicioni.
Megjithatë, beteja më interesante midis partive shqiptare pritet të zhvillohet në komunën Çair të Shkupit. Zëvendëskryeministri i Parë dhe Ministri i Mjedisit Izet Mexhiti nga VLEN dhe ish-Ministri i Punëve të Jashtme dhe kandidati presidencial i BDI-së në zgjedhjet e vitit të kaluar, Bujar Osmani, do ta kundërshtojnë këtë.
Në pjesën e komunës, me shumicë popullsie me kombësi shqiptare, dy partitë më të mëdha nga blloku maqedonas VMRO-DPMNE dhe LSDM pritet të mos shpallin fare kandidatë – siç janë Çairi, Saraji, Tetova, Struga, Zhelina, Gostivari dhe Dibra.
VMRO-DPMNE pritet të mbështesë një pjesë të kandidatëve të VLEN për këto komuna, dhe në këmbim të marrë mbështetje në një komunë tjetër ku VLEN nuk do të ketë kandidatë.
Partia më e madhe në pushtet dhe partneri i tretë i koalicionit në Qeveri, ZNAM, kanë zhvilluar gjithashtu bisedime për mbështetje të ndërsjellë në raundin e parë. Të formojnë një parti të pavarur në mënyrë që të mund të marrë pjesë në zgjedhje
Me kandidatët e tyre për kryetarë bashkie dhe këshilltarë, pritet të shfaqen edhe aktivistë qytetarë që morën pjesë në zgjedhjet e fundit me lista të pavarura të mbështetura nga nënshkrimet e qytetarëve.
Megjithatë, disa prej tyre njoftuan se do të formojnë një parti në mënyrë që të jenë në gjendje të marrin pjesë në zgjedhjet e ardhshme lokale. Kështu, me mbledhjen e 1,000 nënshkrimeve – të nevojshme për themelimin e partive, tashmë ka filluar iniciativa ‘Qyteti i gjelbër human’, e cila fitoi vende në këshillin bashkiak në Qytetin e Shkupit në zgjedhjet e fundit.
Partia e dytë, nga ana tjetër, do të formojë iniciativat “Shansi për Qendrën”, “Të pavarurit për Karposhin” dhe “Të Gjelbrit nga Gaza Baba”.
Vendimi për të formuar një parti politike është marrë që nga viti i kaluar, për herë të parë, mbështetësit votuan për ndryshimet ligjore që hapën pragun për mbledhjen e nënshkrimeve për listat e pavarura.
Ndryshimet ligjore u kontestuan dhe Gjykata Kushtetuese i shfuqizoi ato në maj të këtij viti.
Kjo hap dilemën nëse ai mund të marrë pjesë fare në zgjedhje tani, duke pasur parasysh se nuk ka asnjë nen në ligj që i referohet numrit të nënshkrimeve që duhet të mblidhen nga kandidatët e pavarur.
KSHZ do të sigurojë servera dhe një sistem ruajtjeje të të dhënave
Ndërkohë, ndërsa partitë dhe aktivistët civilë po përgatiten për zgjedhjet, Komisioni Shtetëror i Zgjedhjeve (KSHZ) lëshoi udhëzime për zgjedhjen e presidentit, anëtarëve dhe zëvendësve të tyre në komisionet zgjedhore, mandati i të cilëve skadon pas një viti. Kjo do të thotë që deri në fund të këtij muaji, KSHZ do të përfundojë zgjedhjen e rastësishme të anëtarëve të komisioneve zgjedhore nga radhët e administratave. 21,000 persona nga administrata duhet të zgjidhen për 3,500 vende votimi.
Në shtator, ata do t’i nënshtrohen trajnimit të plotë për zhvillimin e zgjedhjeve dhe do t’u shpërndahen manuale. Përveç kësaj, VMRO-DPMNE, LSDM, BDI dhe VLEN, si partia ose koalicioni me numrin më të madh të votave në zgjedhjet e fundit, në shtator, sipas orarit, duhet të nominojnë 14,000 anëtarë për komisionet zgjedhore.
Përveç kësaj, qendrat e votimit do të ndryshohen, domethënë ato do të përshtaten në mënyrë që numri i mijëra votuesve në një qendër votimi të mos kalojë. Ndryshoni sjelljen e qendrave të votimit në komunat Gostivar, Kisella Vodë, Çair, Strumicë, Kumanovë dhe Tetovë, ku do të kryhet një shpërndarje e re e votuesve – pa ndryshuar numrin e përgjithshëm të qendrave të votimit.
“Këto vendime janë pjesë e përgatitjeve për mbajtjen e zgjedhjeve në përputhje me Kodin Zgjedhor dhe me qëllim sigurimin e një procesi zgjedhor të drejtë dhe efikas”, njoftoi KSHZ-ja.
Përpara zgjedhjeve lokale, KSHZ-ja do të sigurojë një server për departamentin e sistemit dhe softuerit, si dhe një sistem ruajtjeje të të dhënave, i destinuar gjithashtu për departamentin e serverëve të Komisionit.
Sipas Kodit Zgjedhor, zgjedhjet lokale mbahen çdo katër vjet në gjysmën e dytë të tetorit. Vetëqeverisja lokale është e organizuar në 80 komuna dhe Qytetin e Shkupit si një njësi e veçantë e vetëqeverisjes lokale. Qyteti i Shkupit përbëhet nga 10 komuna, të cilat kanë përgjegjësi të përbashkëta me Qytetin./REL