Microsoft i ka prerë aksesin ushtrisë izraelite në teknologjinë që përdorte për të drejtuar një sistem të fuqishëm mbikëqyrjeje që mblidhte miliona telefonata ditore nga civilët palestinezë në Gaza dhe Bregun Perëndimor, ka zbuluar gazeta Guardian.
Sipas burimeve të njohura me situatën, Microsoft u tha zyrtarëve izraelitë në fund të javës së kaluar se Njësia 8200, një shërbim elitar i inteligjencës ushtarake, shkeli kushtet e përdorimit të kompanisë duke ruajtur një sasi të madhe të të dhënave të mbikëqyrjes në platformën e saj cloud Azure.
Vendimi për të revokuar aksesin në Njësinë 8200 është një rezultat i drejtpërdrejtë i një hetimi të publikuar nga Guardian muajin e kaluar. Ky hetim zbuloi se Azure u përdor për të ruajtur dhe përpunuar komunikimet masive palestineze si pjesë e një programi mbikëqyrjeje masive.
Në një hetim të përbashkët me revistën izraelito-palestineze +972 dhe portalin hebraik Local Call, Guardian zbuloi se Microsoft dhe Njësia 8200 bashkëpunuan në një plan për të transferuar sasi të mëdha të të dhënave të ndjeshme të inteligjencës në Azure. Projekti filloi pas një takimi në vitin 2021 midis CEO-s së Microsoft, Satya Nadella, dhe komandantit të atëhershëm të njësisë, Josi Sariel.
Pas publikimit të hetimit, Microsoft urdhëroi një auditim të menjëhershëm të jashtëm të marrëdhënies së saj me Njësinë 8200. Gjetjet paraprake çuan në vendimin për të ndërprerë aksesin e asaj njësie në një pjesë të hapësirës së reve dhe shërbimeve të IA-së.
Duke përdorur kapacitetin pothuajse të pakufizuar të Azure dhe fuqinë e saj llogaritëse, Njësia 8200 ndërtoi një sistem që u lejonte oficerëve të inteligjencës të mbledhnin, përgjonin dhe analizonin përmbajtjen e thirrjeve mobile të një popullsie të tërë. Projekti ishte aq i gjerë sa slogani – “Milion thirrje në orë” u bë realitet brenda njësisë.
Një bazë të dhënash e madhe e thirrjeve të përgjuara – e cila, sipas disa burimeve, arriti në 8,000 terabajt të dhëna – ndodhej në një qendër të dhënash të Microsoft në Holandë. Në ditët pas publikimit të hetimit të Guardian, Njësia 8200 i zhvendosi shpejt të dhënat jashtë vendit, sipas burimeve. Sipas burimeve të inteligjencës, është planifikuar të transferohen të dhënat në cloud-in e Amazon Web Services. As ushtria izraelite dhe as Amazon nuk kanë komentuar për rastin.
Presioni nga punonjësit
Ky vendim nga Microsoft u mor në një kohë presioni nga punonjësit dhe investitorët për shkak të bashkëpunimit me ushtrinë izraelite dhe rolit të teknologjisë së kompanisë në ofensivën pothuajse dyvjeçare në Gaza.
Një komision i OKB-së arriti së fundmi në përfundimin se Izraeli kreu gjenocid në Gaza – një akuzë që Izraeli e hedh poshtë, por që mbështetet nga një numër i madh ekspertësh ligjorë ndërkombëtarë.
Hetimi i Guardian shkaktoi protesta në selinë qendrore të Microsoft në SHBA dhe në një nga qendrat e saj të të dhënave evropiane, si dhe kërkesa nga fushata e punës “Jo Azure për Apartheid” për të ndërprerë të gjithë bashkëpunimin me ushtrinë izraelite.
Të enjten, zëvendëspresidenti dhe presidenti i Microsoft, Brad Smith, informoi stafin për vendimin. Në një email të parë nga Guardian, ai shkroi se kompania “ka ndërprerë dhe çaktivizuar një sërë shërbimesh për një njësi brenda Ministrisë së Mbrojtjes Izraelite”, duke përfshirë teknologjitë e cloud dhe IA.
Smit theksoi: – Ne nuk ofrojmë teknologji që mundëson mbikëqyrjen masive të civilëve. Ne e zbatojmë këtë rregull në çdo vend të botës dhe e kemi mbrojtur vazhdimisht atë për më shumë se dy dekada.
Kjo i dha fund papritur një periudhe trevjeçare gjatë së cilës shërbimi i inteligjencës së Izraelit përdori teknologjinë e Microsoft për programin e tij të mbikëqyrjes.
Njësia 8200 përgjoi dhe mblodhi thirrjet me aftësitë e veta teknike, dhe më pas analizoi të dhënat brenda një hapësire të veçantë në Azure duke përdorur teknologjitë e IA-së. Edhe pse fokusi i sistemit fillimisht ishte në Bregun Perëndimor, burimet e inteligjencës pohojnë se platforma u përdor edhe gjatë ofensivës në Gaza për të përgatitur sulme ajrore vdekjeprurëse.
U zbulua gjithashtu se Izraeli mbështetej shumë në infrastrukturën e kompanive amerikane të teknologjisë në bombardimin e Gazës, duke vrarë më shumë se 65,000 palestinezë, kryesisht civilë, dhe duke shkaktuar një krizë humanitare dhe urie.
Në një dokument të marrë nga Guardian, një zyrtar i lartë i Microsoft informoi Ministrinë e Mbrojtjes të Izraelit se kompania kishte gjetur prova që mbështesnin pjesë të raportit të Guardian, dhe theksoi se Microsoft “nuk merret me lehtësimin e mbikëqyrjes masive të civilëve”.
Ky është rasti i parë i njohur i një kompanie amerikane të teknologjisë që tërheq shërbimet nga ushtria izraelite që nga fillimi i luftës në Gaza.
Një rritje e papritur
Vendimi nuk vlen për bashkëpunimin më të gjerë të Microsoft me ushtrinë izraelite, e cila do të vazhdojë të ketë qasje në shërbime të tjera. Megjithatë, kjo ngre pyetje në Izrael nëse është e drejtë t’u besohen të dhëna të ndjeshme ushtarake shërbimeve cloud jashtë vendit.
Zbulimet e muajit të kaluar në lidhje me përdorimin e teknologjisë së Microsoft pasuan një hetim të mëparshëm nga Guardian dhe partnerët mbi lidhjet më të gjera të kompanisë me ushtrinë izraelite. Më pas u zbulua se gjatë fazës më intensive të fushatës izraelite në Gaza, përdorimi i Azure dhe sistemeve të IA u rrit ndjeshëm.
Edhe pse Microsoft pretendoi në maj se nuk kishte prova për shkelje të kushteve të përdorimit ose se Azure u përdor për të dëmtuar civilët në Gaza, një hetim i ri zbuloi të kundërtën dhe e detyroi kompaninë të rishikonte përfundimet e saj.
Zbulimet shqetësuan drejtuesit e Microsoft, veçanërisht sepse dyshohej se punonjësit në zyrat izraelite nuk ishin plotësisht transparentë kur bëhej fjalë për përdorimin e Azure. Kompania theksoi se drejtuesit e saj të lartë, përfshirë Nadellën, nuk ishin në dijeni se Njësia 8200 do të përdorte Azure për të ruajtur thirrjet palestineze.
Microsoft më pas nisi një hetim të dytë, më të detajuar, të mbikëqyrur nga avokatët e Covington & Burling. Në një mesazh drejtuar stafit, Smit deklaroi se hetimi nuk kishte qasje në të dhënat e përdoruesve, por bazohej në dokumente të brendshme, email-e dhe komunikim midis punonjësve.
“Jemi mirënjohës ndaj Guardian-it për raportimin, sepse nxori në dritë informacione që nuk mundëm t’i merrnim për shkak të detyrimit për të mbrojtur privatësinë e përdoruesit”, shkroi Smit dhe shtoi se “auditimi është ende duke vazhduar”.