Vetëm pak ditë pasi Ivica Daçiç tha se Serbia u mashtrua me pretekstin e nënshkrimit të Marrëveshjes së Brukselit dhe pavarësisht deklaratave pompoze për aftësitë e tij të shkëlqyera negociuese, Presidenti serb Aleksandar Vuçiç po përpiqet gjithashtu t’ia atribuojë përgjegjësinë për situatën në Kosovë bashkësisë ndërkombëtare.
Në fjalimin e tij që shënoi përvjetorin e Stuhisë, Vuçiç shpjegoi gjallërisht se si u mashtrua në negociatat e tij. Sipas bashkëbiseduesve të Nova, Vuçiç dhe Daçiç pranuan publikisht se shkelën Kushtetutën për të bërë lëshime ndaj bashkësisë ndërkombëtare dhe për të mundësuar afirmimin institucional dhe ndërkombëtar për Kosovën. Prandaj, njohja e tyre sigurisht që do të mbartë përgjegjësi morale dhe politike.
Nga viti 2013, kur u nënshkrua Marrëveshja e Brukselit, deri më sot, është e pamundur të përmendet një sukses i vetëm i Serbisë në procesin e negociatave me Kosovën. Ne kemi humbur ushtrinë, policinë, kodin e zonës, targat, madje edhe menaxhimin e katër komunave serbe në veri të Kosovës. Me të gjitha këto, e vetmja gjë që na u premtua, Unioni i Komunave Serbe, nuk është realizuar deri më tani.
Vuçiç tha sa vijon në Sremski Karlovci, ku u mbajt një përkujtimore me rastin e përvjetorit të Operacionit Stuhia, kur rreth 200,000 serbë u dëbuan nga lindja e Kroacisë dhe Krajinës:
“Tre vjet e gjysmë më parë patëm zgjedhje në veri të Kosovës. Ata i njohën zgjedhjet me një pjesëmarrje prej dy e gjysmë përqind. Dhe kjo ishte sundimi i ligjit dhe demokracia. Turp për ju, ju kopila. Më çuat në Moldavi atje për të më thënë: ‘Jo, jo, ne kurrë nuk do ta pranojmë këtë. Evropa e Lirë Perëndimore kurrë nuk do ta pranojë këtë. Vetëm kini durim, z. President, prisni pak, së shpejti do të keni zgjedhje të reja, serbët do të fitojnë’. A ndodhën zgjedhjet? Nuk janë”, tha Vuçiç dhe shtoi:
“Për katër vjet, pushtuesit i menaxhuan ato komuna. Ata gjetën disa shërbëtorë serbë, ashtu siç i gjetën nazistët nga viti 1941 deri në vitin 1945. Gjithmonë ka të tillë midis serbëve, por është një numër i vogël.”
Kjo deklaratë vjen në hijen e deklaratës së Ministrit aktual të Brendshëm, ish-kryeministrit Ivica Daçiç, firma e të cilit është në Marrëveshjen e Brukselit.
“Është një mashtrim sepse nuk na e thanë këtë kur nënshkruam marrëveshjen e Brukselit. Ne i nënshkruam të gjitha ato marrëveshje me mirëbesim vetëm për të arritur kompromise që do të ishin në interes të të gjithëve në Kosovë dhe Metohi. Dhe në fund, Serbia bëri gjithçka, dhe pala e Prishtës filloi të bojkotonte gjithçka që nga fillimi, me mbështetjen e hapur të disa vendeve”, tha Daçiç.
Shpejt erdhën mohimet nga Komisioni Evropian, i cili deklaroi se si pala serbe ashtu edhe ajo e Kosovës hynë në nënshkrimin e Marrëveshjes së Brukselit “me vetëdije dhe me vullnetin e tyre të lirë”.
“Si Kosova ashtu edhe Serbia hynë në marrëveshje plotësisht me vetëdije dhe me vullnetin e tyre të lirë. Ato marrëveshje mbeten në fuqi. BE pret që të dyja palët të kontribuojnë në një atmosferë të favorshme për pajtim dhe normalizim me deklaratat dhe veprimet e tyre”, thanë ata nga Brukseli.
Çfarë u nënshkrua në Bruksel?
Sa i përket situatës aktuale në Kosovë, mund të thuhet se gjithçka filloi me Marrëveshjen e Brukselit, e cila është një nga dokumentet e para të rëndësishme të nënshkruara nga qeveria e Partisë Progresive Serbe në vitin 2013. Në atë kohë, Vuçiç ishte Zëvendëskryeministër, dhe Daçiç ishte Kryeministër.
Nga ajo periudhë, do të mbahet mend fjalia e Vuçiçit …
“Kur ata kërcënuan karrierën time, u shtriva në dysheme dhe i thashë (Ivica) Daçiçit të shkonte atje dhe të mos nënshkruante asgjë dhe fjeta për tre orë. Atëherë ata mësuan se është më mirë të mos ushtrohet asnjë presion – tha Vuçiç.
Thelbi i Marrëveshjes së Brukselit është se ajo lidh integrimin e Serbisë në Bashkimin Evropian me dialogun me Prishtinën. Është e rëndësishme të theksohet se pjesa e parë e dokumentit të Marrëveshjes së Brukselit merret me krijimin e Asociacionit, sot më i njohur si Asociacioni i Komunave Serbe në Veri të Kosovës. Megjithatë, sot, 12 vjet më vonë, në Kosovë nuk është krijuar asnjë formë autonome e qeverisjes serbe. Pjesa e dytë e dokumentit merret me ekzistencën dhe mënyrën e funksionimit të policisë serbe në Kosovë, e cila u integrua për herë të parë në sistemin e Kosovës, në mënyrë që përfaqësuesit serbë të tërhiqeshin prej andej, kur të merrej vendimi që serbët të largoheshin nga të gjitha institucionet në Veri të Kosovës. Kryetari i atëhershëm i Listës Serbe, Goran Rakiç, tha me atë rast se ky vendim është i vlefshëm deri në vendimin e Qeverisë së Kosovës për licencën. targat tërhiqen dhe derisa të respektohen. Marrëveshjet e Brukselit. Në fillim të vitit 2024, Kosova prezantoi targat dhe hoqi etiketat,shkruan Nova.rs.
Aleksandar Popov nga Qendra për Politika Rajonale thotë se nuk mund të jetë se bashkësia ndërkombëtare e ka mashtruar Vuçiçin, por se ai “ka mashtruar veten”. Bashkëbiseduesi i Nova shpjegon se në fakt është i gjithë faji i mosekzistencës së Bashkësisë së Komunave Serbe mbi Vuçiçin, sepse në çdo hap ai “qëllon veten në gju”.
“Kush për shkak të një gjëje simbolike, dua të them targat, të cilat një vit e disa vite më vonë Serbia i pranoi pa kufizime, pa asgjë, ishte arsyeja për ato barrikada dhe heqjen e uniformave të oficerëve të policisë në Kosovë. Lista Serbe hoqi uniformat e tyre para kamerave, kështu që serbët në Veri mbetën pa mbrojtje. Pastaj ata u tërhoqën nga institucionet, ku tani janë ulur shqiptarët. Ju qëlloni veten në gju për t’u hakmarrë, nuk e di kush. Fajtori kryesor për mosrealizimin e Unionit të Komunave Serbe është në të vërtetë Vuçiç”, thotë Popov.
Popov deklaron se Vuçiç është fajtor sepse ai inicioi secilin prej veprimeve të kryera përmes Listës Serbe.
“Dhe të heqin uniformat e tyre dhe të largohen nga forca policore. Kështu që pastaj patëm të gjitha ngjarjet e pakëndshme kur policia e Kosovës bëri gjëra që nuk duhej t’u kishin bërë serbëve. Gjithashtu, kur ata u larguan nga institucionet, tani ankohen se ishte një shenjë proteste. Pati zgjedhje që ata bojkotuan me iniciativën e Listës Serbe. Pra, kush është fajtor për të gjitha këto? Është e pamundur që ai, si kryetar shteti, të mos i dinte pasojat e të gjitha këtyre. Nga pika e parë deri në të fundit, nëse është e vërtetë ajo që thotë se ai e mashtroi Lëvizjen Serbe, atëherë ai duhet të japë dorëheqjen. Ai mund dhe duhej t’i dinte pasojat e të gjitha këtyre.”
Kush kend e mashtroi?
Megjithatë, bashkëbiseduesi i Nova-s thotë se është vetëm çështje justifikimi para publikut vendas “për shkak të heqjes aktive të sundimit të ligjit, institucioneve të pavarura, medias, mosvendosjes së sanksioneve ndaj Rusisë, etj.”
“Nëse është e vërtetë se ai u ‘mashtrua’, atëherë ai duhet të japë dorëheqjen menjëherë, sepse nëse një president shteti lejon veten të mashtrohet, atëherë ai nuk është për këtë punë. Nuk është e vërtetë, nëse e lexoj Marrëveshjen e Ohrit, ai e lexoi dhjetë herë. Të paktën shpresoj kështu. Nëse ai e pranoi marrëveshjen gojarisht, interpretimi është sikur e nënshkroi. Prandaj, nuk mund të jetë se e kanë mashtruar”, thotë Popov.
Dragiša Mijačić nga InTER i thotë Nova-s se që nga ekzistenca e “Serbisë moderne”, politikanët e saj kanë drejtuar gishtin nga zyrtarët perëndimorë për mashtrim në negociatat diplomatike. Ai thotë se “ende nuk është vërtetuar nëse janë pritje joreale, potencial i dobët negociues apo mashtrim i popullit për të justifikuar humbjen dhe lëvizjet e këqija”.
“Me britmat ‘na mashtruan’, Vuçiç dhe Daçiç pranuan publikisht se shkelën Kushtetutën për të cilën u betuan për të bërë lëshime ndaj bashkësisë ndërkombëtare dhe për të mundësuar afirmimin institucional dhe ndërkombëtar për Kosovën. Rrëfimi i tyre me siguri do të mbartë përgjegjësi morale dhe politike, ata nuk mund t’i shpëtojnë kësaj”, thotë Mijaçiç.
Ndërkohë, u nënshkruan të paktën dy marrëveshje të tjera të mëdha, ajo e Uashingtonit dhe ajo e Ohrit. Marrëveshja e Uashingtonit u nënshkrua në vitin 2020, dhe ky proces u ndërmjetësua nga Presidenti aktual i SHBA-së Donald Trump. Në atë kohë, Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, “u ul me përulësi në bankë”, dhe si dhuratë mori një stilolaps dhe çelësat e Shtëpisë së Bardhë nga Trump. Me atë marrëveshje, u ra dakord për bashkëpunimin ekonomik midis Kosovës dhe Serbisë, si dhe për bashkëpunimin e të dyja palëve me Izraelin, i cili ra dakord të hapte konsullata në Prishtina dhe Beograd, por edhe të zhvendoste ambasadat nga Tel Avivi në Jerusalem. Kjo marrëveshje gjithashtu ra dakord të trajtonte Hezbollahun si një “organizatë terroriste”.
Megjithatë, me Marrëveshjen e Ohrit të vitit 2023, e gjithë historia rreth Kosovës mori një formë më të qartë. Në atë kohë, Kryeministri i Kosovës Aljbin Kurti dhe Vuçiç dhanë pëlqimin verbal për këtë marrëveshje, por nuk e nënshkruan atë. Edhe pse Marrëveshja nuk i kërkon në mënyrë të qartë Serbisë ta njohë Kosovën si shtet të pavarur, ajo e pengon Serbinë të kundërshtojë pranimin e Kosovës në organizata ndërkombëtare si Kombet e Bashkuara, Këshilli i Evropës, Bashkimi Evropian ose NATO, përveç kërkesës që Serbia të njohë simbolet kombëtare, pasaportat, diplomat dhe targat e automjeteve të Kosovës.
Megjithatë, ka disa anëtarë që u bënë të diskutueshëm për Serbinë kur Kosova u përpoq të hynte në Këshillin e Evropës, të cilin udhëheqja shtetërore serbe u përpoq ta bllokonte diplomatikisht. Konkretisht, Neni 4 është i diskutueshëm, sepse supozon se Serbia nuk do të kundërshtojë pranimin e Kosovës në asnjë organizatë ndërkombëtare./ GazetaFAKTI