Bashkimi Evropian po shqyrton një propozim sipas të cilit anëtarët e rinj mund të bashkohen me Unionin pa të drejta të plota vote, të paktën në periudhën fillestare pas pranimit. Është një fazë e hershme e një ideje që, sipas pretendimeve të diplomatëve dhe zyrtarëve evropianë nga Brukseli, synon të përshpejtojë procesin e zgjerimit, por edhe të parandalojë bllokimin institucional në Unionin prej 27 anëtarësh.
Nëse anëtarët e rinj nuk do të kishin të drejtën e vetos, kjo do të shmangte, për shembull, një situatë në të cilën Serbia, për shkak të politikës së saj pro-ruse, mund të bllokonte çdo vendim të drejtuar kundër interesave të Rusisë.
Kur, pas fillimit të pushtimit të plotë rus të Ukrainës, u fol për përshpejtimin e zgjerimit të Bashkimit Evropian, i cili dukej të ishte përgjigja e vetme logjike gjeopolitike e një Evrope të bashkuar ndaj axhendës agresive të politikës së jashtme të Vladimir Putinit, në tryezë u shfaq një propozim për të reformuar vetë Unionin dhe për të hequr të drejtën e vetos. Sponsorizuesi kryesor i këtij propozimi ishte, sigurisht, Gjermania, anëtari më i fuqishëm politikisht dhe ekonomikisht i BE-së.
Bashkimi Evropian po shqyrton një propozim të ri sipas të cilit anëtarët e rinj mund të bashkohen me Unionin pa të drejta të plota vote. Sipas Politico, iniciativa vjen nga vendet që e mbështesin fuqimisht zgjerimin – si Austria dhe Suedia – ndërsa Hungaria dhe disa kryeqytete të tjera mbeten skeptike, duke pasur frikë se anëtarët e rinj mund të prishin ekuilibrin e pushtetit dhe konkurrencën e tregut.
Deputeti gjerman Anton Hofreiter, kryetar i Komitetit të Çështjeve Evropiane të Bundestagut, theksoi se “zgjerimi nuk duhet të mbahet peng i vetos së anëtarëve individualë”. Sipas tij, anëtarët e ardhshëm – si Ukraina, Moldavia dhe Mali i Zi – mund të hyjnë në BE me të drejta të kufizuara, derisa të zbatohen reforma institucionale që do të zëvendësonin të drejtën e vetos me një sistem me shumicë të kualifikuar.
Një model i tillë, thuhet, do të mundësonte anëtarësim fleksibël dhe do të shmangte ndryshimet afatgjata në traktatet themelore të BE-së, të cilat kanë qenë pengesa kryesore për reformat deri më tani. Megjithatë, propozimi shkakton polemika: ndërsa disa besojnë se do të përshpejtonte integrimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe Evropës Lindore, të tjerë paralajmërojnë se një “gjysmë-anëtarësi” e tillë do të krijonte shtete të nivelit të dytë në Bashkim.
Presidenti i Malit të Zi, Jakov Milatoviç, vlerësoi se “është koha për të ringjallur procesin”, duke kujtuar se vendi i tij ka qenë në negociata për 12 vjet pa një përfundim të qartë. Një ton i ngjashëm vjen nga Kievi – Zëvendëskryeministri i Ukrainës Taras Kaçka paralajmëroi se “pritja nuk është më një opsion” dhe se “bllokimi i procesit do t’i shërbente interesave të Rusisë”.
Brenda vetë Bashkimit, propozimi zbulon përçarje të thella. Ndërsa Gjermania dhe Austria kërkojnë integrim më të shpejtë, Franca dhe Holanda shprehin dyshime, duke këmbëngulur në një reformë të plotë të institucioneve para çdo zgjerimi.
Është interesante se në draft-konkluzionet për samitin e ardhshëm të liderëve të BE-së në Bruksel – siç raportohet nga Vijesti.ba – zgjerimi nuk përmendet fare, gjë që shkaktoi pakënaqësi midis vendeve kandidate.
Ministrja austriake për Evropën, Claudia Plakolm, paralajmëroi se “nëse BE-ja nuk i përshpejton aktivitetet e saj, ajo do të humbasë ndikimin e saj në favor të palëve të treta”.
Edhe pse ideja e anëtarësimit pa të drejta të plota vote përfaqëson një kompromis midis reformave dhe zgjerimit, pyetja mbetet e hapur – a do të jenë anëtarët e ardhshëm të barabartë apo vetëm vëzhgues të përkohshëm në familjen evropiane?, shkruan Politico.