Ngushtica e Hormuzit është sërish në qendër të shqetësimit ndërkombëtar. Çfarë do të ndodhë me jetën tonë të përditshme nëse Irani i bën kërcënimet e tij realitet? Është një rrip i ngushtë deti midis Iranit dhe Omanit, nëpër të cilin kalon pothuajse një e pesta e naftës që konsumohet çdo ditë në botë.
Për dekada të tëra, Ngushticat kanë shërbyer si një qendër e heshtur, por thelbësore për tregtinë globale të energjisë. Por, ndërsa tensionet në Lindjen e Mesme përshkallëzohen dhe Irani lë të hapur mundësinë e kufizimit apo edhe mbylljes së kalimit, mundësia e një tronditjeje të madhe ekonomike globale duket më e mundshme se kurrë.
Pasojat e një skenari të tillë nuk do të kufizoheshin vetëm në një krizë të thjeshtë gjeopolitike. Përkundrazi, do të shkaktonte një zinxhir ngjarjesh me pasoja serioze për ekonominë globale, transportin, tregtinë dhe ndoshta mbi të gjitha për industrinë e rëndë dhe industrinë e automobilave.
Mundësia e përshkallëzimit ka shkaktuar tashmë një rritje të çmimeve ndërkombëtare të naftës. Analistët në firma ndërkombëtare si Deutsche Bank dhe Oxford Economics vlerësojnë se në rast të një bllokade të plotë, çmimi i naftës mund të rritet ndjeshëm në mbi 130 dollarë për fuçi. Një tronditje e tillë do të rriste ndjeshëm kostot e energjisë dhe karburantit, duke ndikuar në transport, bujqësi, industri dhe, sigurisht, inflacionin, në një kohë kur shumë ekonomi tashmë po përpiqen të kthehen në stabilitet.
Për industrinë e automobilave, kjo mundësi është veçanërisht e rrezikshme. Së pari, çdo rritje e çmimit të naftës përkthehet drejtpërdrejt në një rritje të kostos së transportit të lëndëve të para dhe produkteve të gatshme. Logjistika do të rëndohet ndjeshëm, pasi kompanitë e transportit detar do të detyrohen të bëjnë devijime prej mijëra kilometrash, duke rritur kohën dhe kostot e transportit. Zinxhirët e furnizimit, të cilët gjithsesi funksionojnë me marzhe të ulëta rezistence dhe me një varësi të lartë nga rrugët detare, do të pësojnë ndërprerje të konsiderueshme. Kjo mund të çojë në vonesa në dorëzim, mungesa të komponentëve dhe në fund të fundit në ulje të prodhimit.
Por problemi nuk ndalet me kaq. Industria e automobilave është një nga industritë që mbështetet në një rrjet global partnerësh dhe furnizuesish, ku komponentët prodhohen në pjesë të ndryshme të botës dhe montohen në vende të tjera. Një mjedis i tillë nuk mund të tolerojë as vonesën më të vogël në ritmin dhe saktësinë e rrjedhës së logjistikës. Në rast të një krize në Ngushticën e Hormuzit, edhe një vonesë prej disa ditësh ose një rritje prej 10-20% e kostove të transportit mund të krijojë probleme të mëdha për prodhimin, veçanërisht në vende si Japonia, Gjermania ose Koreja e Jugut, të cilat varen shumë nga transporti detar.
Në të njëjtën kohë, rritja e kostove të naftës do t’i rëndojë drejtpërdrejt konsumatorët, pasi kostoja e përdorimit të makinave veçanërisht makinave me benzinë dhe naftë dhe sigurisht pjesëve të këmbimit do të rritet. Kjo mund të forcojë presionin për të kaluar në automjete elektrike, por edhe lëvizshmëria elektrike nuk është imune ndaj trazirave gjeopolitike. Shumë metale kritike për bateritë e automjeteve elektrike, të tilla si litiumi, kobalti dhe nikeli, gjithashtu nxirren dhe transportohen nëpërmjet rrugëve globale që ndikohen drejtpërdrejt nga kostot globale të energjisë dhe disponueshmëria e logjistikës.
Nuk është rastësi që bashkësia ndërkombëtare po vëzhgon me padurim çdo lëvizje në rajonin e Gjirit Persik. Tashmë, forcat detare amerikane dhe evropiane kanë forcuar praninë e tyre në rajon, duke u përpjekur të parandalojnë çdo destabilizim serioz. Irani, sigurisht, e di se mbyllja e Ngushticës së Hormuzit nuk do të jetë pa pasoja për veten e tij, pasi një pjesë e madhe e eksporteve të tij, madje edhe tek aleatët si Kina, kryhen përmes kësaj rruge.
Pyetja, pra, nuk është vetëm se çfarë do të ndodhë nëse Ngushticat mbyllen, por edhe nëse bashkësia globale ka qëndrueshmërinë dhe alternativat për t’u përballur me një trazirë kaq të dhunshme. Përgjigja, për fat të keq, nuk është qetësuese. Zinxhirët e furnizimit kanë rezultuar të brishtë, alternativat strategjike mungojnë dhe tregu ndërkombëtar i naftës mbetet dekada pas goditjeve të para të OPEC-ut i varur nga pika të cenueshme si Ngushtica e Hormuzit.
Në një botë që përpiqet të kalojë në energji të gjelbër, kriza e mundshme në Gjirin Persik është një kujtesë e fortë se sa thellësisht të varur jemi ende nga lëndët djegëse fosile. Dhe sa lehtë kjo varësi mund të shndërrohet në një krizë ekonomike globale nëse mbyllet njëngushticë.
360grade.al