“Nëse duam të stimulojmë politikën e lindshmërisë dhe të krijojmë një ndjenjë sigurie tek prindërit e rinj, duhet t’u japim atyre mbështetje të vërtetë. Njohja e amësisë si një kontribut në punë do të ishte një mesazh i fortë se shteti i vlerëson vlerat familjare. “, komentojnë ekspertët.
Shkup, 03 shtator – Në Serbi, një faqe e re është hapur tashmë në sistemin e pensioneve: nënat do të marrin një “gjatësi të veçantë shërbimi” që do të rrisë drejtpërdrejt pensionin e tyre të ardhshëm.
Nga viti 2032, kjo e drejtë do të jetë në dispozicion edhe për ata me një ose dy fëmijë, ndërsa nënat me tre ose më shumë fëmijë do të jenë në gjendje të aplikojnë menjëherë.
Kështu, për shembull, një grua me 30 vjet përvojë pune do të trajtohet sikur të kishte 32.
Diferenca në letër duket modeste, por në realitet – do të thotë një pension më i lartë, më shumë siguri dhe madje një dozë njohjeje për diçka që duhej të ishte vlerësuar shumë kohë më parë: amësia.
Sistemi nuk u shpik në Beograd – përkundrazi, Serbia thjesht po ndjek rrugën e disa vendeve të BE-së.
Në Gjermani, në vitin 2014, u prezantua një gjatësi shtesë shërbimi për nënat (dhe baballarët, si dhe kujdestarët dhe gjyshërit), gjë që u ka dhënë miliona grave të ardhura më të larta në pleqëri.
Nga viti 2027, ato do të paguajnë madje 20 euro në muaj për fëmijë. Masa të ngjashme janë në fuqi edhe në Austri, Francë, Suedi…
Po këtu në Maqedoni? Maqedonia ka kohë që po lufton të njëjtën betejë me demografinë – fshatra të zbrazëta, të rinjtë po largohen, numri i të porsalindurve po bie vit pas viti.
Pyetja që po bëhet gjithnjë e më shumë është nëse shteti do të ketë guximin të prezantojë masa të tilla në vendin tonë.
Po, do të kushtonte para. Por nëse nuk investojmë tani, do të paguajmë edhe më shumë më vonë, kur një sistem i tërë sigurimi pensionesh do të fillojë të shkatërrohet nën peshën e numrave.
Ekonomistët paralajmërojnë: buxheti është tashmë në prag, por me modelim të kujdesshëm të sistemit – ndoshta një futje graduale ose kufizim të përfitimeve vetëm për nënat me shumë fëmijë – shteti mund ta mbajë barrën.
Nga ana tjetër, kjo nuk është vetëm një masë financiare, por edhe një sinjal i qartë se amësia është një vlerë shoqërore.
“Kjo nuk është vetëm çështje financash, por edhe vizioni. Nëse duam të stimulojmë politikën e lindshmërisë dhe të krijojmë një ndjenjë sigurie tek prindërit e rinj, duhet t’u japim atyre mbështetje të vërtetë. Njohja e amësisë si një kontribut në punë do të ishte një mesazh i fortë se shteti i vlerëson vlerat familjare. Po, do të ketë një barrë financiare, por është një investim – dhe investimet në njerëz janë gjithmonë më fitimprurëset”, komentojnë ekspertët.