Protokollet e reja evropiane të kontrollit të pasagjerëve – Sistemi i Hyrjes/Daljes (EES) dhe autorizimi i udhëtimit ETIAS – janë shtyrë për Maqedoninë dhe, sipas planeve aktuale, duhet të fillojnë vitin e ardhshëm, tha Zëvendëskryeministri dhe Ministri i Transportit Aleksandar Nikoloski para një takimi pune në Dhomën e Tregtisë.
Ai shtoi se Qeveria është në koordinim të vazhdueshëm me institucionet e BE-së për procesin e përgjithshëm dhe se qëllimi është që qytetarët të marrin procedurat më të thjeshta të mundshme të udhëtimit.
Në takimin në Dhomën e Tregtisë, me ftesë të Presidentit Branko Azeski, tema kryesore ishin sistemet e reja evropiane EES dhe ETIAS – dy marrëveshje të ndara, por të lidhura që BE po i prezanton gradualisht për të menaxhuar dhe kontrolluar hyrjen në zonën Shengen. Komuniteti i biznesit paralajmëroi se rregullat e reja nënkuptojnë detyrime shtesë, veçanërisht për operatorët e transportit nga vendet jo-anëtare të BE-së. Kufizimi i Shengenit u përmend si shembull: shoferët profesionistë nga vendet e treta mund të kryejnë shërbime dypalëshe për një maksimum prej 90 ditësh në çdo periudhë 180-ditore. Nga ana tjetër, Nikoloski vlerësoi se nuk ka ndryshim në afatet dhe se legjislacioni mbetet i njëjtë, por se institucionet do të punojnë për të shmangur ndërlikimin e procedurës për qytetarët dhe kompanitë maqedonase.
Sipas orareve të fundit, EES duhet të fillojë më 12 tetor 2025 dhe të zbatohet në 29 vende evropiane brenda gjashtë muajsh – 25 anëtarë të BE-së që janë pjesë e Shengenit, plus Islanda, Lihtenshtajni, Norvegjia dhe Zvicra. Zbatimi i plotë është planifikuar nga 10 prilli 2026, pas së cilës ditët e qëndrimit do të llogariten elektronikisht në çdo pikë kalimi kufitar, në vend të vulave fizike në pasaporta. Për ETIAS, Bashkimi Evropian ende nuk ka njoftuar një datë të saktë; aktualisht, nuk kërkohet asnjë veprim nga udhëtarët, dhe afati do të njoftohet disa muaj para fillimit.
Nikoloski njoftoi se ministria përkatëse vazhdon komunikimin e rregullt me BE-në dhe me institucionet kombëtare përgjegjëse për çështjet evropiane, për përshtatjen në kohë të procedurave. “Teknologjia po përparon dhe sistemi ekzistues i BE-së po dixhitalizohet, por nga ana tjetër është e rëndësishme të mos e vështirësojmë udhëtimin për qytetarët maqedonas”, tha ai, duke shtuar se menjëherë pas takimit do të ketë një takim me Ambasadorin e BE-së Michalis Rokas si pjesë e dialogut të vazhdueshëm.
Për udhëtarët, kjo praktikisht do të thotë që deri në fillimin e EES, procedurat do të mbeten të njëjta. Pas futjes së tij, kontrollet biometrike dhe dixhitale dhe regjistrimi automatik i hyrjeve dhe daljeve do të kryhen në pikat kufitare, gjë që duhet të rrisë sigurinë dhe saktësinë e llogaritjes së qëndrimit të lejuar. Megjithatë, për ETIAS, do të kërkohet një aplikim online para udhëtimit, por nuk ka detyrime shtesë deri në datën zyrtare.