Maqedonia ka pasur një Ligj për parandalimin e dhunës dhe sjelljes së hahijshme në garat sportive që nga viti 2004, por investimi i përditshëm në politikën parandaluese konsiderohet gjithashtu i rëndësishëm. Por edhe njëzet vjet më vonë, “formula” (me ose pa norma ligjore) për të gjetur mënyra për të rritur ndërgjegjësimin për atë që quhet kulturë sportive, sikur nuk është gjetur ende.
Brohoritjet antishqiptarë në ndeshjen e basketbollit midis ekipeve kombëtare të Maqedonisë dhe Rumanisë këtë fundjavë, shkaktuan reagime të shumta nga selitë e partive në vend, por edhe nga Shqipëria fqinje.
Këto brohoritje nacionaliste në një ndeshje sportive hodhën hije mbi mesazhet festive të dërguara për festën e Ilindenit, por edhe mobilizuan reagime të shumta nga selitë e partive në vend, por edhe nga Shqipëria fqinje.
E fundit në seri ishte njoftimi që deklaronte se Prokuroria Themelore Publike në Kumanovë po vazhdon dhe ka lëshuar disa urdhra për të hetuar elementët e një vepre penale në brohoritjet që përmbanin gjuhë urrejtjeje nga individë aktualisht të panjohur në ndeshjen e basketbollit në Kumanovë, shkruan DW.
“Është lëshuar gjithashtu një urdhër për të siguruar pamjet e mbikëqyrjes me video me qëllim identifikimin e autorëve të mundshëm”, deklaroi Prokuroria.
Sipas punonjësve të sportit, është edhe më e rëndësishme të identifikohen arsyet pse ndodhin episode të tilla. Në vitin 2004, Maqedonia miratoi një Ligj për parandalimin e dhunës dhe sjelljes së pahijshme në ndeshjet sportive. Një nga mbështetësit e këtij ligji, ish-deputeti Ivan Atanasovski, kujton se ligji u miratua bazuar në një sugjerim të Kryeministrit të atëhershëm Britanik, pasi publiku maqedonas në një ndeshje midis Maqedonisë dhe Anglisë shfaqi sjellje devijante.
Por edhe njëzet vjet më vonë, “formula” (me ose pa norma ligjore) për të gjetur mënyra për të rritur ndërgjegjësimin për atë që quhet kulturë sportive, sikur nuk është gjetur ende, shkruan DW.
Investimi në politikën parandaluese
“Ekzistojnë dispozita ligjore, por gjëja më e rëndësishme është investimi i përditshëm në politikën parandaluese”, beson Trajan Boshkovski, një punonjës sportiv.
Ai thotë se ndryshe nga dhuna, sjellja e padenjë nuk nënkupton përdorimin e forcës fizike, nuk rrezikon jetën e pjesëmarrësve të tjerë në një garë sportive, por ka potencialin latent për të shkaktuar pasoja të caktuara të padëshiruara, duke fyer një tjetër, duke rrezikuar etikën dhe në përgjithësi vlerat që promovon sporti.
Shkollat shpesh mbajnë leksione dhe punëtori të posaçme me pjesëmarrje interaktive të prindërve, psikologëve shkollorë dhe mësuesve, ku debatohet nevoja për brohoritje të ndershme dhe sportive në futboll ose ndeshje të tjera, si dhe implikimet ligjore nëse dhuna ose sjellja e padenjë iniciohet para, gjatë ose pas ndeshjeve.
“Ka aktivitete të tilla, por në praktikë, në fushë, edhe një banderolë me përmbajtje fyese, ose një britmë, mjafton për të kontaminuar të gjithë atmosferën e ndeshjes”, thotë bashkëbiseduesi ynë.
U lëshuan disa urdhra dhe udhëzime për të hetuar elementët e një vepre penale në thirrjet që përmbanin gjuhë urrejtjeje nga individë aktualisht të panjohur në ndeshjen e basketbollit në Kumanovë.
Sipas Ligjit për Parandalimin e dhunës dhe sjelljes së pahijshme në garat sportive, organizatori i garave sportive është i detyruar të krijojë një shërbim sigurie që do të kryejë detyrat e sigurisë fizike dhe ruajtjes së rendit në garën sportive: të parandalojë hyrjen në objektin sportiv të objekteve që mund të përdoren për sjellje të dhunshme, ose banderolave dhe shenjave që nxisin intolerancë racore, kombëtare, fetare ose të tjera; të paralajmërojë, pra të largojë spektatorët që, duke kënduar këngë ose duke shtuar mesazhe fyese, mund të shkaktojnë dhe nxisin urrejtje në bazë të përkatësisë racore, kombëtare dhe fetare; të paralajmërojë, pra të largojë spektatorët sjellja e papërshtatshme e të cilëve mund të shkaktojë dhunë në garat sportive.
Një ngjarje sportive transferohet në terren politik
Ashtu si në raste të tjera të ngjashme, ky rast u transferua shpejt në terren politik. BDI tha se heshtja dhe mungesa e një reagimi institucional ndaj ngjarjes nuk mund të kalojë pa përgjegjësi politike konkrete dhe kërkoi dorëheqjen e zyrtarëve nga koalicioni VLEN: Astrit Iseni, zëvendësministër i Brendshëm, dhe Safie Sadiki Shaini, zëvendësministre e Sportit, “për shkak të dështimit të tyre për të reaguar, për të mbrojtur interesin publik dhe për të adresuar një incident të rëndë që kërcënon drejtpërdrejt bashkëjetesën ndëretnike dhe dinjitetin e qytetarëve shqiptarë”, thotë BDI.
VLEN u përgjigj se ka pasur shumë tragjedi në të kaluarën që kanë prekur edhe shqiptarët, por se në asnjë situatë zyrtarët e BDI-së nuk kanë dhënë dorëheqjen. Më parë, zëvendëskryeministri nga radhët e VLEN, Izet Mexhiti, dënoi me forcë, siç shkroi ai, thirrjet raciste dhe antishqiptare në ndeshjen e basketbollit në Kumanovë.
“Fjalët dhe këngët ofenduese që nxisin urrejtje nuk kanë vend në vendin dhe shoqërinë tonë. Ato përfaqësojnë një sulm ndaj bashkëjetesës dhe barazisë që e bëjnë Maqedoninë e Veriut unike. Maqedonia e Veriut është një shtet i përbashkët për të gjithë: maqedonas, shqiptarë, turq, romë, vllehë, boshnjakë dhe të tjerë (…) Sporti duhet të na bashkojë, jo të na ndajë”, tha Mexhiti.
LSDM-së dhe VMRO e dënojnë gjuhën e urrejtjes
LSDM theksoi se gjuha e urrejtjes dhe fyerjet ndaj çdo bashkësie etnike janë një përpjekje për të krijuar përçarje midis qytetarëve dhe u bëri thirrje të gjithë qytetarëve të mos i nënshtrohen provokimeve dhe nacionalizmit që aktivizohet sa herë që afrohen zgjedhjet.
“Nuk është hera e parë që kemi parë se si struktura të caktuara nxisin urrejtje me një qëllim, të ndajnë qytetarët dhe të largojnë debatin nga problemet reale”, tha partia.
Ndeshja u luajt në sallën e rinovuar të sportit në Kumanovë, një fakt që mbeti në hije nga brohoritjet.
“Shpërthimet ksenofobike janë rezultat i një grupi shumë të vogël qytetarësh”, tha deputeti i VMRO-DPMNE-së, Brane Petrushevski, i cili gjithashtu mori pjesë në ndeshje, dje.
“Ne dënojmë çdo lloj shpërthimi nacionalist dhe gjuhe urrejtjeje, pavarësisht se nga cila anë vjen. Abuzime të tilla u sjellin dobi të gjitha rrymave dhe strukturave politike, të cilat kanë ndjekur një politikë urrejtjeje ndaj njëra-tjetrës për dekada të tëra. Nacionalizmi dhe gjuha e urrejtjes janë mbrojtja më e mirë kundër krimit të strukturave që kanë abuzuar me marrëdhëniet ndëretnike për vite me radhë dhe shohin një shans për të shpëtuar karrierën dhe ekzistencën e tyre në politikë. Qëllimi ynë është të bashkohemi për progresin dhe të ardhmen e përbashkët të Maqedonisë”, tha Petrushevski në një konferencë për shtyp.
Reagon Tirana zyrtare
Media në Shqipëri transmetoi përmbajtjen e thirrjeve, duke deklaruar se ato u dëgjuan gjatë gjithë ndeshjes.
“Ambasadori i Shqipërisë në Maqedoni, Denion Mejdani, gjithashtu e dënoi këtë ngjarje, duke thënë se këto thirrje janë një alarm për të gjithë dhe se ai pret që autoritetet më të larta të Maqedonisë së Veriut të flasin qartë, fort dhe me përgjegjësi”, raportoi TV Clan Albania, tranmseton DW.
Nga Tirana zyrtare, një reagim erdhi edhe nga kryetarja e Parlamentit, Elisa Spiropali.
“E vlerësoj reagimin e institucioneve të Republikës së Maqedonisë dhe njëkohësisht kërkoj një reagim edhe më të fortë publik nga zyrtarët më të lartë të vendit mik”, tha Spiropali.
Ajo theksoi se bashkëjetesa ndëretnike në Maqedoninë e Veriut është një vlerë e përbashkët në rrugën evropiane, e cila duhet të ruhet dhe të kultivohet me përgjegjësi nga të gjithë faktorët në rajon, përmes veprimit, qëndrimeve dhe shembullit./GazetaFAKTI