Maqedonia e Veriut do të ketë probleme në sigurimin e ujit cilësor në të ardhmen nëse vazhdon ta konsumojë atë në mënyrë të pakontrollueshme dhe nuk parandalon humbjet e mëdha.
Shkup, 19 korrik – Vetëm 37 përqind e ujit të përgjithshëm të prodhuar vitin e kaluar u faturua, ndërsa pothuajse 40 përqind (39.96%) e ujit nga burimet e Rashçes, si dhe nga zonat e puseve të Lepencit dhe Nerezit, përfundon në gjendje “të turbullt”. Këto janë humbje fizike dhe komerciale të vëllimit total të ujit të futur në sistem, që është një përqindje e madhe duke pasur parasysh se humbja e lejuar e ujit në sistem është 20 përqind. Këtë e tregon analiza e punës së Ndërmarrjes Publike Ujësjellës dhe Kanalizime-Shkup për vitin 2024, e cila në kulmin e verës po përballet me probleme serioze në sigurimin e ujit për çdo shtëpi në kryeqytet.
Banorët e disa vendbanimeve në mes të vapës po ankohen se nuk kanë ujë për shkak të defekteve dhe problemeve të tjera, dhe autoritetet kanë apeluar vazhdimisht që uji të përdoret me ndërgjegje dhe në mënyrë racionale, duke pasur parasysh se konsumi ditor i ujit është rritur në një nivel rekord, shkruan DW.
Banorët e kryeqytetit konsumojnë mesatarisht 700 litra ujë për frymë, ose vetëm në një ditë, vlerësohet se kanë përdorur aq ujë sa 140 pishina olimpike. Pishinat, ujitja e lëndinave dhe konsumi i tepërt i ujit po e shterojnë burimin e Rasces. Një problem shtesë janë lidhjet e paligjshme, për të cilat kryetarja e bashkisë së Shkupit, Danela Arsovska, ngre alarmin çdo ditë.
Konsum i madh i ujit
Inxhinieri Dejan Dimovski, i cili punon në mirëmbajtjen elektromekanike dhe monitorimin teknik të konsumit të ujit në NP “Ujësjellës dhe Kanalizim”, beson se nëse nuk ka konsum të madh të ujit, veçanërisht në pasdite, Shkupi do të ketë presion të qëndrueshëm.
Ai u theksoi këshilltarëve në Qytetin e Shkupit të enjten (17.07) se aktualisht konsumi i ujit në Qytetin e Shkupit është 350.000 metra kub në ditë. Nuk ka pasur një konsum të tillë uji në Qytetin e Shkupit në vitet e fundit. Prandaj, inxhinierët sugjerojnë se është koha të merret në konsideratë një burim alternativ i furnizimit me ujë për Shkupin.
“Duhet të mendojmë për Shkupin, për eksplorimin e zonave shtesë të puseve, gjithashtu duhet të mendojmë teknikisht, se çfarë mund të shkaktojë shtytjen e burimit natyror Rashce dhe zonave natyrore të puseve. Aty ku Rashce është i bllokuar, nëse e shtyjmë gjatë gjithë kohës për një periudhë mjaft të gjatë kohore, mund ta sjellim burimin në një situatë ku mund të gjejë një shteg prej dheu, çfarëdolloj rruge drejt ndonjë vendi tjetër”, tha Dimovski.
Vetëm 37 përqind e ujit faturohet
Sipas të dhënave të publikuara nga agjencia MIA, gjatë vitit 2024, NP Ujësjellës dhe Kanalizime – Shkup prodhoi gjithsej 110.055.436 metra kub ujë nga Rashçe 1 dhe Rashçe 2, si dhe nga zonat e puseve Lepenec dhe Nerezi, që është një rritje krahasuar me vitin e kaluar, 2023, kur u prodhuan 103.172.833 metra kub, transmeton DW.
Nga totali i prodhuar për përdoruesit e saj, NP Ujësjellës dhe Kanalizime Shkup ka faturuar vetëm 41,395,367 metra kub ujë, dhe 68,660,089 metra kub ujë nuk janë faturuar. Konsumi i ligjshëm i pafaturuar arrin në 24,680,742 metra kub ujë. Konsumi i pamatur dhe i pafaturuar prej 24,322,052 metrash kub është uji i konsumuar për shpëlarjen aktuale të rezervuarëve, rrjeteve të furnizimit me ujë dhe kanalizimeve, uji i konsumuar përmes shatërvanëve dhe rubinetave dekorative publike, dhe pjesa më e madhe e tij konsumohet për riparimin e defekteve dhe ujitjen e sipërfaqeve të gjelbra publike, rreshtave të pemëve dhe gjelbërimit të bulevardeve.
Sa ujë humbet?
Humbjet e ujit në vitin 2024 në sistemin e furnizimit me ujë arrijnë në 43,979,327 metra kub. Këtu janë humbjet e llogaritura fizike dhe komerciale, të cilat janë 39.96 përqind e vëllimit të ujit të futur në sistem.
Për rajonin dhe më gjerë, konsiderohet se humbja e lejuar e ujit në sistem është 20 përqind e ujit të përgjithshëm të prodhuar.
“Zvogëlimi i humbjeve të ujit kërkon shumë përpjekje dhe njohuri për të sjellë humbjet brenda kufijve të pranueshëm. Për këtë qëllim, NP Ujësjellës dhe Kanalizim Shkup ka blerë një automjet fuoristradë për kërkimin dhe zbulimin e defekteve, të pajisur me pajisjet më moderne për këtë lloj pune. Janë formuar ekipe me trajnime për njerëzit që do të punojnë me pajisjet, sepse ne e shohim kërkimin dhe zvogëlimin e humbjeve si një rezervë të brendshme me të cilën mund të zbutim mungesën e ujit në sistemin e furnizimit me ujë, e cila është veçanërisht e theksuar në muajt e verës”, thuhet në Raportin mbi punën e NP Ujësjellës dhe Kanalizim Shkup për vitin 2024.
Një hulumtim nga Qendra për Komunikime Qytetare vitin e kaluar tregoi se Maqedonia humbet 146 milionë metra kub ujë të pijshëm çdo vit, nga 245 milionë metra kub ujë të prodhuar çdo vit. Humbja më e madhe absolute e ujit të pijshëm është në Shkup – deri në 63 milionë metra kub në vit, që është 43% e të gjithë ujit të humbur në vend. Pasojnë Gostivari, Tetova dhe Kërçova. Pothuajse gjysma e kompanive të ujit operojnë me humbje financiare, dhe shumica e tyre kanë humbje uji që tejkalojnë 40%.
Si analiza nga organizata bamirëse Waterwise ashtu edhe organi britanik i standardeve të produkteve BSI treguan se Maqedonia e Veriut do të ketë probleme në sigurimin e ujit cilësor në të ardhmen nëse vazhdon ta konsumojë atë në mënyrë të pakontrollueshme dhe nuk parandalon humbjet e mëdha./GazetaFAKTI