Parada më e madhe ushtarake në Serbi në vitet e fundit është organizuar në hijen e protestave masive kundër qeverisë, përçarjeve politike dhe tensioneve rajonale. Analistët vlerësojnë se qëllimi është kryesisht i brendshëm, por edhe për t’i dërguar një mesazh rajonit, shkruan DW.
Kolona të gjata tankesh gjëmojnë përgjatë bulevardeve, dhe avionë luftarakë dhe helikopterë fluturojnë mbi ndërtesa banimi që nga orët e para të mëngjesit. Për shumë beogradas, skenat e ditëve të fundit duken më shumë si pamje lufte sesa si përgatitje për një paradë ushtarake.
Kryeqyteti i Serbisë është bllokuar tashmë për javën e dytë për shkak të provave për demonstratën ushtarake “Forca e Unitetit”, e planifikuar për 20 shtator në Pallatin e Serbisë.
Nuk ka shumë eufori midis qytetarëve. Shumë ankohen për vështirësinë e lëvizjes nëpër qytet. Bulevardet dhe rrugët kryesore janë të mbyllura dhe të hapura, shoferët janë të bllokuar në radhë, ndërsa këmbësorët përpiqen të pafuqishëm të kalojnë rrugët midis rreshtave të automjeteve ushtarake.
Parada po organizohet me rastin e Ditës së Unitetit, Lirisë dhe Flamurit Kombëtar Serb – një festë e prezantuar në vitin 2020 me iniciativën e Presidentit serb Aleksandar Vuçiç dhe Presidentit të Republikës Srpska Milorad Dodik, dhe në kujtim të përparimit të Frontit të Selanikut në Luftën e Parë Botërore.
Edhe pse vetë data shënohet më 15 shtator, autoritetet kanë vendosur ta mbajnë ngjarjen kryesore pesë ditë më vonë. Sipas zyrtarëve, rreth gjashtë mijë anëtarë të Ushtrisë Serbe do të marrin pjesë në paradë, ndërsa katër mijë të tjerë do të angazhohen në logjistikë dhe mbështetje teknike.
Gjatë paradës, do të prezantohen lloje të reja armësh dhe mjetesh luftarake, dhe ushtarët do të shpalosin gjithashtu një trengjyrësh 300 metra të gjatë, të cilin do ta mbajnë nxënësit e shkollave ushtarake.
Një kërcënim për rajonin
“Nevoja për të kryer shumë teknika është infantile”, thotë analisti ushtarak Aleksandar Radić për DW.
“Nuk ekspozohet sasia optimale, por një sasi e madhe. Qëllimi është ta bëjmë të madhe, të krijojmë një imazh se ka shumë nga diçka. Në vend që të shfaqen pesë pjesë të diçkaje, shfaqen 40-50. Pra, ka pajisje të blera në vitet shtatëdhjetë, por edhe pajisje që janë blerë kohët e fundit”, thotë ai.
Sipas tij, mjetet më të rëndësishme që do të shfaqen në paradë vijnë nga Izraeli, i cili është bërë burimi kryesor i armëve për Serbinë.
Media izraelite shkroi muajin e kaluar se Beogradi përfundoi një kontratë me vlerë 1.64 miliardë dollarë me kompaninë izraelite Elbit Systems, e cila përbën 70 përqind të buxhetit total vjetor për mbrojtjen e Serbisë të caktuar për vitin 2025.
Radić pret që në paradë të shfaqet edhe raketahedhësi i ri i shumëfishtë PULS, i cili mbërriti kohët e fundit nga Izraeli, me raketa me një rreze veprimi deri në 300 kilometra.
«Nëse shfaqet një sistem i tillë, sigurisht që rajoni do të dridhet, sepse do të njihet si një kërcënim i drejtpërdrejtë nga Vuçiçi për të tjerët, sepse është një mjet me të cilin Serbia mund të arrijë Zagrebin nga pozicionet e përparme të zjarrit», thotë Radiçi.
Ushtria për përdorim të brendshëm
Por parada e këtij viti ka kryesisht një funksion të brendshëm politik, pajtohen bashkëbiseduesit e DW.
Vjen në një kohë kur qytetarët kanë protestuar kundër korrupsionit për dhjetë muaj, duke kërkuar drejtësi për 16 personat e vrarë në shembjen e një tendë në stacionin hekurudhor të Novi Sadit. Në kontekstin e një krize të rëndë politike, qëllimi kryesor i paradës është të tregojë forcën e shtetit, por edhe të frikësojë qytetarët me një demonstrim të forcës ushtarake.
“Fakti që dikush doli me idenë për ta quajtur këtë paradë Fuqia e Unitetit flet vetë. Qeveria vuan nga mungesa e unitetit. Qeveria, e cila ka çuar në një shoqëri plotësisht të ndarë, në ndarjen ekstreme të serbëve në dy palë – ata që janë për protestën dhe ata që janë kundër protestës – dëshiron një simbol të unitetit. Dhe duke qenë se ushtria tradicionalisht ka qenë një institucion i besuar, ata po përpiqen të bëjnë fjalë për fjalë një simbol të atij uniteti përmes ushtrisë”, thotë Radić.
Ai shton se në disa vende dhe kohë të tjera, politikanët i janë drejtuar luftës në kohë krize, por tani nuk ka kushte për një gjë të tillë.
“Dhe pastaj krijohet një lloj zëvendësimi për krizën duke shfaqur tanke në rrugët e qendrës së Beogradit”, thotë Radić.
Vuk Vuksanović nga Qendra e Beogradit për Politikat e Sigurisë shton se taktika të tilla kanë elementë të sureales.
“Ushtria në Serbi ka pasur një rol historik si një faktor i rëndësishëm politik, por kurrë nuk është njohur si një instrument efektiv në shtypjen e trazirave të brendshme politike”, kujton ai.