Projektligji që do t’u lejojë nxënësve nga bashkësitë fetare të japin provimin e maturës shtetërore dhe të regjistrohen në universitete, njësoj si nxënësit e tjerë, u miratua këtë pasdite gjatë seancës së 64-të parlamentare.
Qëllimi i ligjit, siç thuhet në memorandumin shpjegues, është të sigurojë interesin më të mirë të nxënësve të regjistruar në shkollat fetare, duke krijuar një mundësi ligjore për të dhënë provimin e maturës shtetërore në përputhje me Ligjin për Arsimin e Mesëm dhe Konceptin për Maturën Shtetërore, Maturën Shkollore dhe Provimin Përfundimtar. Kjo, siç tregohet në ligj, mundëson vazhdimin e pandërprerë të arsimit të tyre në universitetet në Republikën e Maqedonisë së Veriut.
Për lëndët e arsimit të përgjithshëm, në përputhje me kurrikulën, do të zbatohen kurrikulat për arsimin e mesëm, të përcaktuara nga Ministri i Arsimit dhe Shkencës. Kurrikulat për lëndët në fushën e ortodoksizmit dhe teologjisë islame, do të zhvillohen nga shkollat fetare përkatëse dhe do të miratohen nga themeluesi i tyre. Mbështetja profesionale dhe këshillimore për mësuesit që japin lëndë të arsimit të përgjithshëm në shkollat e mesme fetare ofrohet nga Byroja për Zhvillimin e Arsimit, në përputhje me kompetencat e saj. Nxënësit e regjistruar në shkollat e mesme teologjike kanë të drejtë të japin maturën shtetërore, në përputhje me Ligjin për Arsimin e Mesëm dhe aktet nënligjore të miratuara në bazë të tij, përfshirë Konceptin për Maturën shtetërore, Maturën shkollore dhe Provimin përfundimtar. Nxënësit që kalojnë me sukses maturën shtetërore fitojnë të drejtën të vazhdojnë arsimin e tyre në institucionet e arsimit të lartë në vend. Përveç kësaj, nxënësit që kanë marrë një diplomë për arsim të përfunduar në Shkollën Teologjike – Shkup dhe Shkollën e Mesme Teologjike “Isa Beg” – Shkup, fitojnë të drejtën të vazhdojnë arsimin e tyre në institucionet e arsimit të lartë të themeluara nga bashkësitë fetare në Republikën e Maqedonisë së Veriut, në përputhje me ligjin dhe kushtet e përcaktuara nga vetë institucionet, sipas Ligjit për Institucionet e Arsimit të Mesëm të Bashkësive Fetare.
Për deputetët e LSDM-së opozitare, kjo zgjidhje ligjore është jokushtetuese dhe shkatërron laicitetin e shtetit. Ligji, siç vlerësuan ata, ka shumë paqartësi dhe probleme institucionale dhe po miratohet pa debat publik.
Deputetja Bisera Kostadinovska-Stojçevska theksoi se nuk ka mekanizma për kontroll dhe depërtim në financimin dhe përmbajtjen që do të zbatohet.
Një ligj i tillë, siç tha ajo, nuk ekziston në asnjë vend të Ballkanit Perëndimor. Ajo pyeti se me çfarë gatishmërie do të regjistrohen këta studentë në institucionet e arsimit të lartë.
“Sipas Amendamentit 7 të Kushtetutës, shteti duhet të jetë neutral në lidhje me fenë, dhe bashkësitë fetare dhe shteti janë të ndara. Çdo legjislacion që e vë në pikëpyetje këtë parim duhet të shqyrtohet me kujdes të veçantë. Autonomia e bashkësive fetare është e garantuar, por me hyrjen e këtyre shkollave nën ombrellën shtetërore, ato duhet të ndjekin standardet dhe kriteret shtetërore arsimore”, deklaroi deputetja e LSDM-së, Bisera Kostadinovska Stojçevska.
Deputetët nga blloku shqiptar shprehën mbështetje për zgjidhjen ligjore të propozuar, të cilën e konsiderojnë të nevojshme, por polemika midis tyre ishte se kush është përgjegjës për miratimin e ligjit.
Sali Murati nga Fronti Evropian tha se ishte në favor të kësaj zgjidhjeje ligjore, por se teksti i ligjit do të ishte më i mirë nëse do të pranoheshin amendamentet e paraqitura./GazetaFAKTI