Kuvendi i Maqedonisë pagoi 18.6 milionë denarë (rreth 303,320 euro) për shpenzime udhëtimi të kërkuara nga deputetët për një periudhë prej 13 muajsh, sipas të dhënave të marra nga Radio Evropa e Lirë (REL) bazuar në një kërkesë për qasje të lirë në informacione me rëndësi publike.
Të dhënat tregojnë se shuma prej 303.320 eurosh – nga të cilat 26.717 për taksa rrugore dhe 276.603 për karburant – u është paguar 65 nga gjithsej 120 deputetë nga përbërja aktuale parlamentare, dhe i referohet periudhës nga dita e seancës konstituive – 28 maj 2024 deri më 30 qershor 2025.
Në të njëjtën periudhë, nëntë depuetë përdorën të drejtën për të marrë me qira disa apartamente, për të cilët u shpenzuan 44,522 euro.
Këto të dhëna tregojnë se të gjithë deputetët që jetojnë jashtë Shkupit nuk e përdorin të drejtën për kompensim për shpenzimet e udhëtimit ose qiranë e apartamentit, dhe se shuma totale është më e ulët krahasuar me disa vite të mëparshme kur nga buxheti ndaheshin çdo vit midis 700,000 dhe 800,000 euro, shkruan REL.
Sa më larg Shkupit – aq më të larta kostot e udhëtimit
Nga përbërja aktuale e Kuvendit, ashtu si në mandatet e mëparshme, më shumë para për shpenzime udhëtimi marrin deputetët që kanë “kilometrazhin më të gjatë”, domethënë që jetojnë më larg Shkupit.
Shuma më e madhe në 13 muajt e mëparshëm iu pagua deputetit të VMRO-DPMNE-së, Kir Bozhinovski, nga Resnja. Ai mori rreth 13,200 euro, që është mesatarisht rreth 1,000 euro në muaj.
Kolegu i tij i partisë nga Prilepi, Petar Risteski, është në vendin e dytë me 12,000 euro.
Anëtari i koalicionit VLEN Bekim Qoku, nga Struga, mori rreth 10,800 euro.
Me shumën prej gati 10,000 eurosh është edhe një deputet tjetër nga Struga – Jovan Mitreski nga Lidhja Socialdemokrate e Maqedonisë .
Rreth 9,150 euro iu paguan deputetëve të VMRO DPMNE-së, Zoran Jovançev nga Kavadaraci dhe Julija Tushevska nga Vallandova.
Ndër ata që morën më shumë para është ish-deputeti Selim Sulejmani nga krahu i Aleancës për Shqiptarët të udhëhequr nga Arben Taravari. Ai mori rreth 9,000 euro. Suleimani dha dorëheqjen në maj, në një kohë kur Taravari u largua nga koalicioni VLEN.
Me shpenzime udhëtimi që tejkalojnë 8,000 euro, janë edhe dy deputetë të tjerë nga Prilepi, Dejan Prodanoski nga VMRO DPMNE dhe Mile Talevski nga LSDM. Ata morën përkatësisht rreth 8,800 dhe 8,300 euro.
Deri në 400 euro për qiranë e një apartamenti
Përveç opsionit që deputetët të marrin kompensim për shpenzimet e udhëtimit (karburant, taksa dhe amortizim të makinës), që nga viti 2018, është futur mundësia e marrjes me qira të një apartamenti në shumën deri në 400 euro në muaj, e cila i paguhet drejtpërdrejt pronarit të apartamentit.
Deputetët që zgjedhin këtë opsion kanë të drejtë vetëm për kompensim për katër udhëtime në muaj për në dhe nga vendi i tyre i banimit. Qiratë e paguara për apartamente në 13 muajt e fundit varionin midis 4,000 dhe 5,000 eurove, që do të thotë, mesatarisht midis 300 dhe 400 eurove në muaj.
Përpjekje për të ulur kostot
Shpenzimet e udhëtimit të zyrtarëve shkaktojnë vazhdimisht reagime të stuhishme në publik.
Kështu, në një përpjekje për të mos “nxjerë” mijëra euro nga buxheti për këtë qëllim, në vitin 2018, përveç opsionit të marrjes me qira të një apartamenti, pati edhe ndryshime në metodën e llogaritjes së shpenzimeve të udhëtimit, shkruan REL.
Ndër ndryshimet ishte ulja e tarifës nga 30 në 20 përqind për kilometër të përshkuar, e llogaritur sipas çmimit të shitjes së një litri karburant për automjetin që përdoret.
Përpjekja e fundit ishte në shkurt të këtij viti, kur grupi parlamentar i së Majtës paraqiti një projektligj me qëllim kufizimin e kostove të rrugës dhe llogaritjen e tyre sipas çmimit të tregut prej 6.5 litrash për çdo 100 kilometra të përshkuar. Megjithatë, propozimi nuk u pranua dhe nuk u vu fare në rend të ditës.
Tre milionë euro në pesë vjet – dyshime për abuzim
Një shumë e ngjashme për shpenzimet e udhëtimit si në 13 muajt e mëparshëm u shpenzua në vitin 2023. Siç njoftoi në atë kohë agjencia “Meta”, u paguan 366,000 euro.
Në vitin 2020, mbledhja e mëparshme e Komisionit Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit (DKSK) doli me një analizë sipas së cilës, në pesë vjet – nga viti 2015 deri në vitin 2019 – deputetët ngarkuan gjithsej tre milionë euro për shpenzime udhëtimi.
Konkretisht, sipas viteve, shumat ishin si më poshtë: 2015 – 770,883 euro, 2016 – 698,797 euro, 2017 – 512,000 euro, 2018 – 522,930 euro dhe 2019 – 390,993 euro.
Në atë kohë, aktivistët që luftojnë kundër korrupsionit shprehën gjithashtu dyshime për abuzime të mundshme nga deputetët që zotëronin apartamente ose apartamentet ishin në emër të anëtarëve të familjes së tyre të ngushtë në Shkup, por pavarësisht kësaj, ata ngarkuan shpenzime udhëtimi.
DKSK më pas kërkoi që rregulloret që rregullojnë këtë fushë të përshtaten me mundësitë dhe nevojat reale, si dhe që të futen kritere më të sakta për kompensimet e marra nga deputetët.
Deri më tani, ka pasur vetëm një çështje gjyqësore për shpenzime udhëtimi për shkak të dyshimit për mashtrim, por edhe ajo përfundoi me lirim nga akuzat.
Bëhet fjalë për çështjen “Drumarina”, e cila u iniciua nga ish-Prokuroria Speciale kundër ish-deputetes së VMRO DPMNE nga Strumica, Silvana Boneva.
Prokuroria pretendoi se ajo kishte paraqitur fatura fiskale të rreme për taksat rrugore, domethënë, kishte përdorur faturat e personave të tjerë, dhe kështu tregoi se kishte bërë 904 udhëtime nga Strumica në Shkup për të marrë pjesë në seancat e Sobranjës.
Në këtë mënyrë, sipas aktakuzës, ajo kishte ngarkuar në mënyrë të paligjshme rreth 100,000 euro për shpenzime udhëtimi gjatë një periudhe prej pesë vitesh, megjithëse, nga ana tjetër, ajo zotëronte apartamente në kryeqytet dhe nuk udhëtonte në çdo seancë.
Boneva i mohoi akuzat, duke pretenduar se aktakuza ishte e pabazuar dhe e plotë. Pas më shumë se tre vitesh gjyqi, Gjykata Themelore Penale në Shkup dha një vendim lirimi në shkurt 2024, duke konstatuar se prokuroria “nuk arriti të provojë përtej çdo dyshimi të arsyeshëm veprën penale të akuzuar kundër të akuzuarit”./GazetaFAKTI