Romani “Shpikja e Morelit”, nga shkrimtari argjentinas Adolfo Bioy Casares (me përkthim nga Erion Karabolli).
Jorge Luis Borges e shpalli “Shpikjen e Morel” një kryevepër të komplotit, të krahasueshme me “Rrotullimin e Vidës” dhe “Udhëtimin drejt Qendrës së Tokës”. E vendosur në një ishull misterioz, novela e Bioy është një histori plot pezullim dhe eksplorim, si dhe një romancë çuditërisht e papritur, në të cilën çdo detaj është njëkohësisht i qartë si kristali dhe thellësisht misterioz.
I frymëzuar nga magjepsja e Bioy Casares me yllin e filmit Louise Brooks, “Shpikja e Morel” ka vazhduar të jetojë një jetë të fshehtë më vete. E admiruar shumë nga Julio Cortázar, Gabriel García Márquez dhe Octavio Paz, novela ndihmoi në fillimin e bumit të famshëm të pasluftës së prozës latino-amerikane. Si model për “Vitin e Fundit në Marienbad” të Alain Resnais dhe Alain Robbe-Grillet, ajo ndryshoi gjithashtu historinë e filmit.Një i arratisur mëson vendndodhjen e një ishulli në mes të oqeanit, ku thuhet se një sëmundje vdekjeprurëse i pret gjithë mysafirët. Në ishull, i arratisuri është dëshmitar i fshehtë i ndërveprimeve e dëfrimeve të një grupi njerëzish të sërës së lartë. Nga skutat, ai bie në dashuri me njërën nga gratë që bujnë në ishull. Mirëpo diçka nuk përputhet: përpjekjet e tij për të komunikuar me këtë grua dështojnë rregullisht; do skena që kanë ndodhur një herë, përsëriten; në qiell ka jo një diell, por dy, dhe vapa është e dyfishtë.
Këta janë përbërësit e një vepre që Borges e quan “pa precedentë” në letërsinë hispano-amerikane – romani perfekt, sipas tij. “Shpikja e Morelit”, njëherazi romancë, roman fantastik, thriller dhe horror, me një subjekt të ngërthyer me mjeshtëri të rrallë, u bë një nga gurët themeltarë të “bumit” letrar hispano-amerikan në gjysmën e dytë të shekullit XX.
Pak nga jeta e autorit
Adolfo Bioy Casares (1914-1999) qe një nga figurat më prodhimtare e më me ndikim në botën letrare argjentinase dhe më gjerë.
I lindur në gjirin e borgjezisë së lartë të Buenos Airesit, pati mundësinë t’i përkushtohej letërsisë përgjatë gjithë jetës. Shkroi prozë të shkurtër e të gjatë, artikuj kritikë, përktheu dhe qe redaktor i një sërë antologjish me rëndësi.
Qe një nga miqtë dhe bashkëpunëtorët më të ngushtë të Jorge Luis Borges-it, së bashku me të cilin shkroi një numër veprash me pseudonime të ndryshme.