Një implant eksperimental i trurit mund të lexojë mendjet dhe të përkthejë mendimet e brendshme në tekst. Këto pajisje po shfaqen si një zgjidhje e mundshme për njerëzit me aftësi të kufizuara që duan të rifitojnë një nivel të caktuar pavarësie.Shkencëtarët trajnuan modele të inteligjencës artificiale për të njohur fjalët që pjesëmarrësit sapo kishin menduar, në vend që t’i kishin thënë.
Në testimet e hershme, shkencëtarët në Universitetin e Stanfordit përdorën një pajisje ndërfaqeje tru-kompjuter (“BCI”) për të deshifruar fjalitë që subjektet sapo kishin menduar, pa i thënë me zë të lartë. Implanti i “dëgjoi” ato saktë në 74 përqind të kohës, raporton Euronews.
Këto pajisje po shfaqen si një zgjidhje e mundshme për njerëzit me aftësi të kufizuara që duan të rifitojnë një nivel të caktuar pavarësie.
Komunikim më i lehtë për ata që nuk mund të flasin
Shembulli më i famshëm është Neuralink i Elon Musk – një implant eksperimental që është ende në fazat e hershme të testimit për siguri dhe funksionalitet tek njerëzit me gjendje specifike shëndetësore që kufizojnë lëvizshmërinë.
Rezultatet e fundit, të botuara në revistën Cell, një ditë mund ta bëjnë komunikimin më të lehtë për njerëzit që nuk mund të flasin, thonë studiuesit.
“Kjo është hera e parë që kemi qenë në gjendje të kuptojmë se si duket aktiviteti i trurit kur thjesht mendoni për të folurin”, tha Erin Kuntz, një nga autoret e studimit dhe një studiuese në Universitetin e Stanfordit.
Duke punuar me katër pjesëmarrës, ekipi i kërkimit implantoi mikroelektroda që regjistrojnë sinjale nervore në korteksin motorik, pjesën e trurit përgjegjëse për të folurit.
Pjesëmarrësve iu kërkua ose të përpiqeshin të thoshin ose thjesht të imagjinonin duke thënë një grup fjalësh. Të dy aktivitetet aktivizuan pjesë të trurit që mbivendoseshin dhe shkaktuan lloje të ngjashme të aktivitetit të trurit, megjithëse me intensitete të ndryshme.
Shkencëtarët më pas trajnuan modele të inteligjencës artificiale për të njohur fjalët që pjesëmarrësit sapo kishin menduar, në vend që t’i kishin thënë. Në një demonstrim, çipi i trurit ishte në gjendje të përkthente fjalitë e imagjinuara me një saktësi deri në 74 përqind të lartpërmendur.
Në një test tjetër, studiuesit vendosën një fjalëkalim për të parandaluar BCI-në të deshifronte të folurit e brendshëm, përveç nëse personi mendonte fillimisht për kodin. Sistemi e njohu fjalëkalimin “chitty chitty bang bang” me saktësi rreth 99 përqind.
Komanda vetëm me mendime
Aktualisht, çipat e trurit nuk mund ta interpretojnë të folurit e brendshëm pa kufizime të konsiderueshme sigurie. Megjithatë, studiuesit besojnë se modelet e përparuara mund ta arrijnë këtë në të ardhmen.
Frank Willett, një nga autorët e studimit dhe profesor i asociuar i neurokirurgjisë në Universitetin e Stanfordit, tha se sistemet BCI mund të trajnohen për të injoruar të folurit e brendshëm.
“Ky hulumtim ngjall shpresë të vërtetë se të folurit BCI një ditë mund të rivendosë komunikimin që është po aq fluid, natyral dhe i këndshëm sa të folurit e folur.”
Përndryshe, teknologjia BCI funksionon duke lidhur sistemin nervor të një personi me pajisje që mund të interpretojnë aktivitetin e trurit, duke lejuar që veprimet – të tilla si përdorimi i një kompjuteri ose kontrollimi i një krahu protetik – të kryhen vetëm me mendime.