Rreth 140 libra nga gra – duke përfshirë tituj të tillë si “Siguria në një Laborator Kimik” – ishin midis 680 librave të konsideruar “problematikë” për “politikat e tyre anti-Sheriat dhe talebanëve”. Universiteteve u është urdhëruar gjithashtu të ndalojnë mësimdhënien e 18 lëndëve që një zyrtar taleban tha se ishin “në konflikt me parimet e Sheriatit dhe politikat e sistemit”.
Dekreti është i fundit në një seri kufizimesh të vendosura nga talebanët që kur u kthyen në pushtet katër vjet më parë. Vetëm këtë javë, interneti me fibra optike u ndalua në të paktën 10 provinca me urdhër të udhëheqësit suprem të talebanëve, në një veprim që zyrtarët thanë se synonte frenimin e imoralitetit.
Ndërsa rregullat ndikojnë në shumë aspekte të jetës, gratë dhe vajzat janë goditur veçanërisht rëndë. Ato janë të ndaluara nga arsimi përtej klasës së gjashtë, dhe një nga rrugët e tyre të fundit për arsim të mëtejshëm u ndërpre në fund të vitit 2024, kur kurset e mamive u shfuqizuan në heshtje.
Edhe lëndët universitare për gratë tani po vihen në shënjestër – gjashtë nga 18 lëndët e ndaluara janë posaçërisht për gratë, duke përfshirë Gjininë dhe Zhvillimin, Rolin e Grave në Komunikim dhe Sociologjinë e Grave. Qeveria talebane pretendon se respekton të drejtat e grave në përputhje me interpretimin e saj të kulturës afgane dhe ligjit islamik.
Një anëtar i bordit të rishikimit të librave konfirmoi ndalimin e librave të shkruar nga gratë, duke i thënë BBC Afghan se “të gjitha librat e shkruar nga gratë nuk lejohen të mësohen”.
Zakia Adeli, një ish-zëvendësministre e drejtësisë para kthimit të talebanëve dhe një nga autoret, librat e të cilave u ndaluan, nuk është e befasuar nga ky veprim. “Duke pasur parasysh atë që kanë bërë talebanët në katër vitet e fundit, nuk ishte jorealiste të pritej që ata të vendosnin ndryshime në kurrikulë”, tha ajo. “Duke pasur parasysh mentalitetin dhe politikat mizogjine të talebanëve, është e natyrshme që kur vetë gratë nuk lejohen të studiojnë, pikëpamjet, idetë dhe veprat e tyre shtypen gjithashtu”.
Udhëzimet e reja, të para nga BBC Afghan, u botuan në fund të gushtit. Ziaur Rahman Aryoubi, zëvendësdrejtor akademik në Ministrinë e Arsimit të Lartë të qeverisë talebane, tha në një letër drejtuar universiteteve se vendimet ishin marrë nga një panel “studiuesish dhe ekspertësh fetarë”.
Përveç librave të shkruar nga gratë, ndalimi duket se synon edhe libra nga autorë ose botues iranianë. Një anëtar i panelit shqyrtues i tha BBC-së se qëllimi ishte “të parandalohej infiltrimi i përmbajtjes iraniane” në kurrikulën afgane. Lista prej 50 faqesh e dërguar të gjitha universiteteve në Afganistan përfshin 679 tituj, 310 prej të cilëve janë shkruar nga autorë iranianë ose janë botuar në Iran.
Një profesor në një institucion, duke folur në kushte anonimiteti, shprehu frikën se do të ishte pothuajse e pamundur të mbushej boshllëku. “Librat nga autorë dhe përkthyes iranianë shërbejnë si lidhja kryesore midis universiteteve afgane dhe komunitetit akademik global. Heqja e tyre krijon një boshllëk të konsiderueshëm në arsimin e lartë”, tha ai.
Një profesor në Universitetin e Kabulit i tha BBC-së se në rrethana të tilla ata janë të detyruar të përgatisin vetë kapitujt për tekstet shkollore, duke marrë parasysh lejet dhe ndalimet e vendosura nga qeveria talebane, por pyetja kryesore është nëse këto kapituj mund të përgatiten sipas standardeve globale. BBC ka kontaktuar Ministrinë e Arsimit të Talebanëve për koment.