Foto:The Times
Ndërsa shtetet kryesore arabe e kanë dënuar publikisht fushatën ushtarake të Izraelit në Gaza, pas dyerve të mbyllura ato kanë ndërtuar një nivel të paparë bashkëpunimi me ushtrinë izraelite, sipas dokumenteve të rrjedhura amerikane të analizuara nga “The Washington Post” dhe Konsorciumi Ndërkombëtar i Gazetarëve Investigativë (ICIJ).
Sipas dokumenteve, të cilat mbulojnë periudhën nga viti 2022 deri në vitin 2025, zyrtarët ushtarakë izraelitë dhe arabë – me ndërmjetësimin e Shteteve të Bashkuara – morën pjesë në një seri takimesh dhe ushtrimesh sekrete në Bahrein, Egjipt, Jordani dhe Katar. Këto takime, të zhvilluara zyrtarisht nën kujdesin e Komandës Qendrore të SHBA-së (CENTCOM), synonin të ndërtonin një strukturë të përbashkët rajonale sigurie kundër Iranit dhe aleatëve të tij, por në praktikë ato krijuan një rrjet që lidhte Izraelin dhe vendet që e quajnë publikisht atë një “regjim pushtues”.
Pas sulmeve të Izraelit në Gaza në vitin 2023, udhëheqësit e Egjiptit, Jordanisë, Katarit dhe Arabisë Saudite e dënuan publikisht Tel Avivin për atë që e quajtën “gjenocid kundër popullit palestinez” dhe “spastrim etnik”. Në fjalimin e tij drejtuar Kombeve të Bashkuara, Emiri i Katarit e akuzoi Izraelin se ishte “një shtet armiqësor ndaj mjedisit të tij dhe bashkëpunëtor në ndërtimin e aparteidit”.
Megjithatë, dokumentet tregojnë se në të njëjtën kohë, oficerë të lartë nga të njëjtat vende po koordinoheshin fshehurazi me zyrtarë ushtarakë izraelitë në bazat amerikane. Një nga shembujt më interesantë është një takim i mbajtur në maj 2024 në bazën ushtarake Al-Udeid në Katar, instalimi më i madh ushtarak amerikan në rajon, ku zyrtarët ushtarakë izraelitë fluturuan drejtpërdrejt, duke anashkaluar portat civile të Katarit, për të shmangur vëmendjen e publikut.
Dokumentet e rrjedhura zbulojnë se Uashingtoni, përmes CENTCOM, ka zhvilluar atë që e quan një “Konstrukt Rajonal Sigurie” – një rrjet mekanizmash ushtarakë, të inteligjencës dhe logjistikës që lidhin Izraelin me gjashtë vende arabe: Bahreinin, Egjiptin, Jordaninë, Katarin, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, shkruan “The Washington Post”.
Plani kishte një qëllim të qartë strategjik: të përballej me Iranin, të cilin dokumentet e përshkruajnë si pjesë të një “boshti të së keqes” së bashku me Huthët e Jemenit dhe Hezbollahun e Libanit. Materialet përfshijnë gjithashtu harta ushtarake të raketave që mbulojnë Gazën dhe Jemenin, të cilat supozohej të ilustronin shtrirjen e grupeve të armatosura iraniane dhe pro-iraniane.
Deri në vitin 2024, sipas dokumenteve, CENTCOM kishte arritur të lidhë shumicën e partnerëve të saj në një sistem të përbashkët rajonal të mbrojtjes ajrore, përmes të cilit vendet arabe dhe Izraeli shkëmbenin të dhëna radari me ushtrinë amerikane. Të dy vendet madje filluan të ndanin të dhënat e tyre me Forcat Ajrore të SHBA-së.
Bashkëpunimi u vu në pikëpyetje më 9 shtator 2025, kur ushtria izraelite kreu një sulm ajror në Doha, kryeqytetin e Katarit, duke synuar gjoja udhëheqësit e Hamasit. Incidenti shkaktoi zemërim dhe tronditje në rajon, veçanërisht pasi asnjë nga radarët brenda sistemit amerikan nuk regjistroi mbërritjen e raketave izraelite.
Gjenerali amerikan Derek France më vonë shpjegoi se sistemet e radarëve ishin “të drejtuara nga Irani dhe burime të tjera kërcënimesh, jo nga Izraeli”. Pas presionit të fortë nga Uashingtoni, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu i kërkoi falje Katarit më 29 shtator dhe premtoi se sulme të tilla “nuk do të përsëriten”.
Sipas të njëjtave burime, bashkëpunimi përfshinte jo vetëm shkëmbimin e të dhënave dhe koordinimin kundër Iranit, por edhe stërvitjen e përbashkët në luftën kundër tuneleve nëntokësore – një taktikë që Hamasi e ka përdorur me sukses për të befasuar ushtrinë izraelite për vite me radhë.
Një nga takimet kryesore u zhvillua në janar 2025 në bazën ushtarake amerikane në Fort Campbell në Kentucky, ku forcat amerikane trajnuan oficerë nga gjashtë vende partnere në metodat për zbulimin dhe neutralizimin e kërcënimeve nëntokësore.
Për më tepër, ka plane për të krijuar një “Qendër të Përbashkët Kibernetike të Lindjes së Mesme” deri në vitin 2026, e cila do të koordinonte operacionet e mbrojtjes së IT-së dhe ushtrimet e përbashkëta. Një propozim tjetër ka të bëjë me krijimin e një “Qendre informacioni për bashkimin e të dhënave” me qëllim sinkronizimin e aktiviteteve të informacionit dhe propagandës në mënyrë që, siç thuhet në një dokument, “të promovohet historia e bashkëpunimit rajonal dhe prosperitetit” kundër narrativës iraniane për mbrojtjen e palestinezëve.
Në dritën e armëpushimit të fundit, të cilin Izraeli dhe Hamasi e arritën me ndërmjetësimin e Egjiptit dhe Shteteve të Bashkuara, Presidenti i SHBA-së Donald Trump njoftoi një plan 20-pikësh për t’i dhënë fund luftës në Gaza. Plani parashikon një tërheqje graduale të trupave izraelite, lirimin e pengjeve dhe mbërritjen e forcave ndërkombëtare – duke përfshirë trupa nga disa vende arabe që kanë bashkëpunuar me Izraelin për vite me radhë në një kuadër sekret sigurie.
Uashingtoni konfirmoi se 200 trupa amerikane do të vendosen në Izrael për të mbështetur zbatimin e armëpushimit dhe se atyre do t’u bashkohen trupa nga disa vende arabe të përfshira në rrjetin e bashkëpunimit të lartpërmendur./ GazetaFAKTI