Turqia planifikon të ndërtojë një kompleks lëshimi orbital në bregdetin somalez të Oqeanit Indian, i cili do të përdoret për testimin e raketave balistike me rreze të gjatë veprimi, raporton media turke Yeni Şafak. Ky qëllim i dyfishtë i objektit strategjik shënon një kapitull të ri në zgjerimin e ndikimit ushtarak dhe teknologjik turk në Bririn e Afrikës.
Sipas të përditshmes Yeni Şafak, kompleksi do të zërë një sipërfaqe prej rreth 900 kilometrash katrorë në bregdetin e Somalisë dhe do të ndërtohet nën mbikëqyrjen e Agjencisë Hapësinore Turke (TUA).
Testimi i raketave
Edhe pse zyrtarisht paraqitet si një platformë civile për lëshim orbital, mediat turke raportojnë se do të përdoret edhe për testimin e raketave me rreze të gjatë veprimi, gjë që konfirmohet nga analizat e botuara në botime si Middle East Eye dhe Al-Monitor.
Vendndodhja në Somali ofron një numër avantazhesh teknike dhe strategjike. Afërsia e saj me ekuatorin lejon që raketat të arrijnë në orbitë me më pak konsum karburanti, ndërsa Oqeani Indian i hapur ofron një hapësirë të sigurt për testim pa rrezikuar zonat civile.
Armët që ka më shumë gjasa të testohen përfshijnë raketën balistike Tayfun, të zhvilluar nga firma shtetërore e mbrojtjes Roketsan, fluturimi i parë i provës së së cilës u zhvillua në vitin 2022, dhe një version të ri të përparuar të Tayfun Block 4, i cili u zbulua këtë vit në panairin IDEF 2025 në Stamboll.
Daily Sabah thekson se është një raketë hipersonike e aftë të arrijë shpejtësi që tejkalon Mach 5, pothuajse 10 metra e gjatë dhe me peshë mbi 7 ton. Blloku 4 nuk është testuar ende, por ka shumë të ngjarë të ketë fluturimet e para nga Somalia.
Bashkëpunimi në mbrojtje
I gjithë projekti bazohet në Marrëveshjen Kornizë për Mbrojtjen dhe Bashkëpunimin Ekonomik të nënshkruar nga Turqia dhe Somalia në shkurt 2024, e cila u njoftua nga Presidenti Somalez Hassan Sheikh Mohamud në dhjetor të të njëjtit vit, raporton Anadolu Agency.
Edhe pse zyrtarët turq vlerësojnë se projekti do të kushtojë më shumë se 350 milionë dollarë, vlerësimet e mëparshme nga Yeni Şafak flisnin për shifra deri në 6 miliardë dollarë. Meqenëse buxheti vjetor i TUA-s është vetëm rreth 40 milionë dollarë, analistët nga Middle East Eye dhe The Defense Post deklarojnë se projekti ka të ngjarë të kërkojë mbështetje të huaj – dhe Al-Monitor përmendi Emiratet e Bashkuara Arabe si një partner të mundshëm në këtë kontekst.
Platforma e lëshimit përshtatet me qëllimet e Programit Kombëtar Hapësinor të Turqisë të nisur në vitin 2021, i cili fillimisht përfshinte një plan për të lëshuar një raketë hibride turke në hënë. Sipas Daily Sabah, ky plan u pezullua më vonë dhe Turqia në vend të kësaj pagoi 55 milionë dollarë për të marrë pjesë në misionin SpaceX që dërgoi astronautin e saj të parë në orbitë.
Projekti hapësinor në Somali e thellon më tej praninë turke në atë vend. Që nga viti 2011, Turqia ka investuar miliarda dollarë në bashkëpunim humanitar, infrastrukturor dhe ushtarak, duke përfshirë hapjen e bazës së saj më të madhe ushtarake të huaj – Kampi TURKSOM – në vitin 2017, siç raportohet nga TRT World dhe Al Jazeera Balkans.
Nuk ka seancë dëgjimore publike
Megjithatë, siç raporton portali somalez Garowe Online, nuk pati pothuajse asnjë diskutim publik në Somali rreth këtij projekti të madh. Disa përfaqësues kërkuan informacione shtesë, por planet teknike dhe vlerësimet e ndikimit në mjedis nuk u publikuan. Asnjë nga vendet fqinje nuk ka bërë ende një deklaratë zyrtare.
Analistët nga Defense News dhe Breaking Defense theksojnë se ky projekt përfaqëson një hap strategjik përpara nga Ankaraja drejt zhvillimit të sistemeve të raketave sulmuese me një rreze veprimi prej 1,000 deri në 3,000 kilometra, duke zvogëluar kështu varësinë nga infrastruktura e huaj dhe duke rritur ndikimin e Turqisë në industrinë globale të armëve.