Pasi u përplas me politikën e tij të jashtme djallëzore, nga Evropa përmes Rusisë deri në SHBA, Aleksandar Vuçiç po vesh përsëri kostumin e tij pro-evropian. Me këtë u dërgua një mesazh se marrëdhëniet e mira me Rusinë nuk mund të jenë në kurriz të interesave të Serbisë dhe qëllimit strategjik të integrimit evropian.
“Pasi u përplas me politikën e tij të jashtme djallëzore, nga Evropa përmes Rusisë deri në SHBA, Aleksandar Vuçiç po vesh përsëri kostumin e tij pro-evropian për një kohë të shkurtër, të cilin ndoshta do ta veshë deri në vizitën e ardhshme të Ursula Von Der Leyen, e cila do të mbërrijë në Beograd pas disa ditësh”, tha për ‘Danas’ Dushko Lopandiç, nënkryetar i Qendrës Serbia dhe nënkryetar i Forumit për Marrëdhënie Ndërkombëtare.
Duke komentuar ftesën e Presidentit të Serbisë drejtuar Kryeministrit Gjura Macut dhe Kryetares së Parlamentit Ana Bërnabiç për të përshpejtuar zbatimin e axhendës së reformave në procesin e pranimit në BE, Lopandić thotë se njeriu që po mbytet po kapet pas kashtës.
Kështu është, siç thotë ai, me Vuçiçin, pas fiaskos me administratën Trump – Florida, taksa doganore prej 35 përqind dhe sanksionet ndaj NIS. Ai tani po kthehet me ngurrim në Bashkimin Evropian. Pasi ofendoi eurodeputetët, duke i quajtur ata “llumi më i keq”, duke nënçmuar rrugën evropiane të Serbisë, Vuçiç kujtoi pas vendosjes së sanksioneve kundër NIS se Serbia ende ka një vend në BE.
Për të kujtuar, ai deklaroi në konferencën për shtyp, me rastin e vendosjes së sanksioneve kundër NIS, se është e rëndësishme që Serbia të tregojë se ka kapacitetin dhe aftësinë për përparim më të shpejtë në rrugën evropiane.
Ai u bëri thirrje Macutës dhe Brnabić të përmbushin gjithçka nga axhenda e reformave, edhe nëse ndonjëherë diçka duket si shantazh dhe diçka që nuk është e drejtë.
“Dhe sa i përket listave të votuesve dhe kërkesave të ODHIR-it, plotësojini të gjitha ato që duan. Çdo gjë që u ka ardhur në mendje dhe nuk u ka shkuar ndërmend në asnjë vend tjetër, plotësojini. Kjo është kërkesa ime”, tha Vuçiç, duke shtuar se është e rëndësishme të tregohet se Serbia ka kapacitetin dhe aftësinë për përparim më të shpejtë në rrugën evropiane, por edhe se nuk ka frikë nga vullneti i popullit dhe se ai e di se si është.
“Çfarëdo që të kërkojnë, jepu gjithçka”, tha Vuçiç.
Vuçiç sapo i dërgoi një mesazh Evropës, Rusisë dhe qytetarëve të Serbisë: Sigurisht, ne ishim më të këqijtë Sipas Lopandić-it, mesazhi themelor i Vuçiç-it për Brukselin tani mund të jetë “më ndihmoni” që të na shpëtojë nga politika amerikane dhe ruse.
“Në këtë rast (rasti i NIS), ai mund të ketë sukses në afat të shkurtër, megjithëse tashmë është e qartë për të gjithë në Bruksel, ashtu siç është edhe për ne, se Serbia me këtë lloj regjimi nuk ka një perspektivë evropiane”, thotë bashkëbiseduesi ynë dhe shton se në kushtet e përkeqësimit të rrethanave ekonomike dhe shtrëngimit të sanksioneve, dhe falë “autoriteteve të mençura”, Serbia është gjendur në rolin e barit që ngordh në betejën e dy elefantëve.
Ai kujton se procesi i negociatave të Serbisë për anëtarësim në BE është bllokuar që nga viti 2022 si rezultat i vendimit të udhëheqjes serbe për t’i dhënë përparësi interesave të Rusisë (jo bashkimit me masat e BE-së) mbi interesat kombëtare të Serbisë. Përveç kësaj, udhëheqja serbe, në një përpjekje të dëshpëruar për të qëndruar në pushtet me çdo kusht, hyri thellë në represion dhe shkelje të Kushtetutës dhe parimeve të sundimit të ligjit, duke shembur kështu edhe reputacionin e saj të mbetur në BE (së bashku me imazhin e agjentëve rusë). “Me negociatat e bllokuara me BE-në, qeveria është tashmë pothuajse një vit me vonesë në zbatimin e masave të premtuara nga Axhenda e Reformave – zgjedhja e REM-it, legjislacioni zgjedhor, kështu që nuk është në gjendje të marrë burimet financiare që BE-ja ka parashikuar për Serbinë, nga 1.6 miliardë euro deri në vitin 2027”, thotë Lopandić. Vuçiç sapo i dërgoi një mesazh Evropës, Rusisë dhe qytetarëve të Serbisë: Sigurisht, ne ishim më të këqijtë më 3
Kur u pyet nëse presidenti i Serbisë, pas endjeve të tij në politikën e jashtme, më në fund e kuptoi se Serbia ka një vend në BE, Borko Stefanović, një anëtar i SSP-së, i tha Danas se nuk beson që Vuçiç ka kuptuar diçka, sepse nuk e sheh Serbinë në BE.
“Kur ra midis dy karrigeve dhe ra në dysheme, duke e zvarritur vendin me vete, tani kujtoi të vazhdonte me mashtrime dhe gënjeshtra ndaj qytetarëve dhe BE-së. Ai po përpiqet vetëm të qëndrojë në pushtet me çdo kusht dhe të vazhdojë me grabitjen e Serbisë dhe korrupsionin. Për reforma progresive, ata nënkuptojnë mashtrim dhe shpifje dhe faktin se nuk do të lejojnë njerëz objektivë dhe profesionistë në Këshillin e REM, por duan të kenë shumicën e besnikëve të tyre”, thotë deputeti i SSP-së.
Ai shton se qeveria nuk dëshiron të lejojë askënd jashtë MUP-it të marrë pjesë në pastrimin e listës së votuesve dhe përjashtimin e njerëzve që ishin regjistruar nga SNS për të votuar, edhe pse ata nuk kanë të drejtë ta bëjnë këtë. “Për Vuçiçin, reformat janë që ai të jetë vetëm në të gjitha televizionet, çdo ditë, dhe të vazhdojë të gënjejë dhe mashtrojë qytetarët e Serbisë. Këtë vit, ai do të thyejë rekordin e tij nga viti i kaluar me më shumë se 330 paraqitje në një vit në televizion me frekuencë kombëtare, pa kundërshtarë”, vëren Stefanović.
*Kjo mund të shërbejë si përgatitje e publikut për vendime jopopullore në lidhje me Kosovën.
Politologu Zoran Lutovac e sheh deklaratën e Vuçiçit për përshpejtimin e rrugës drejt BE-së si një manovër politike që synon të sigurojë mbështetjen e BE-së për përparim të mëtejshëm, ndërkohë që përgatit publikun në vend për kompromise të vështira, por gjoja të pashmangshme. Kur deklarata e tij vendoset në kontekstin e trazirave të brendshme aktuale në Serbi, ky është një mesazh i qartë se ai është i gatshëm të jetë një partner bashkëpunues dhe i bindur në mënyrë që të mbështesë Perëndimin dhe të parandalojë paqëndrueshmëri të mëtejshme.
Lutovac thotë gjithashtu se Vuçiç u dërgoi mesazhe shumështresore aktorëve të ndryshëm me këtë deklaratë.
“Mesazhi i drejtohet Bashkimit Evropian, dhe fjalët kyçe janë bindja dhe bashkëpunimi. Mesazhi është se Serbia, pavarësisht të gjitha sfidave, është absolutisht e përkushtuar në rrugën drejt BE-së dhe është e gatshme për kompromise të vështira (“edhe nëse janë poshtëruese”) për të arritur anëtarësimin. Kjo është një mënyrë për të treguar se Beogradi i kupton dhe i pranon parimet e kushtëzimit, edhe kur ato janë të ashpra”, deklaron Lutovac dhe shton se Vuçiç i thotë SHBA-së se Serbia po lëviz pa mëdyshje drejt Perëndimit dhe integrimit evropian, gjë që është në përputhje me interesat amerikane në stabilizimin e rajonit dhe shtypjen e ndikimit rus.
Sipas bashkëbiseduesit tonë, Vuçiç po i dërgon në mënyrë indirekte një mesazh Rusisë – ose të bëjë diçka për ndryshimin e strukturës së pronësisë së NIS dhe sigurinë e furnizimit me gaz, ose do të duhet të bëjë diçka për ruajtjen e sigurisë energjetike të Serbisë. Gjithashtu, u dërgua një mesazh se marrëdhëniet e mira me Rusinë nuk mund të jenë në kurriz të interesave të Serbisë dhe qëllimit strategjik të integrimit evropian.
“Mesazhi për qytetarët e Serbisë është më kompleksi. Nga njëra anë, thotë se rruga evropiane është e vetmja mundësi dhe se është e nevojshme të pranohen të gjitha, përfshirë kushtet e vështira ose poshtëruese. Kjo mund të shërbejë si përgatitje e publikut për vendime jopopullore në lidhje me Kosovën, ose reforma të vështira. Qëllimi është përparimi i shpejtë dhe një jetë më e mirë, dhe çmimi i këtij përparimi është nënshtrimi ndaj kërkesave evropiane. Në të njëjtën kohë, duke deklaruar se poshtërimi do të pranohet, Ovo mund ta pozicionojë veten si një ‘mbrojtës’ i cili është i gatshëm të bëjë sakrifica në interes të shtetit. Mund të synojë të justifikojë të gjitha vendimet e vështira që vijnë si një ‘e keqe më e vogël’ në rrugën drejt një të ardhmeje më të mirë”, vlerëson Lutovac dhe shton se shpreson që Vuçiç të mos vazhdojë politikën e tij aktuale të “gjithanshme” me këtë mesazh, domethënë që ai të mos përpiqet të inkurajojë konkurrencën midis të mëdhenjve rreth Serbisë, sepse kjo do të ishte katastrofike.
Duke komentuar mesazhin e Vuçiçit se Serbia përmbush gjithçka që BE kërkon prej saj për Biljana Gjorgjeviçin, deputetja e ZLF-së është një veprim i dëshpëruar. Ajo deklaron se Serbia ishte në rrugën evropiane, por se u ndal në korsinë e ndalimit dhe ndezi të gjithë sinjalizuesit e drejtimit.
“Mali i Zi dhe Shqipëria na ndërprenë rrugën, ndërsa shoferi ynë përdor propagandë anti-evropiane kundër pasagjerëve gjatë gjithë kohës, duke u thënë atyre se atje është keq dhe se nuk duhet të shkojmë. Dhe pastaj BE shkruan se pasagjerët nuk e duan dhe se ai respekton vetëm vullnetin e qytetarëve”, përfundon Biljana Gjorgjeviq.