Plani i vërtetë i Donald Trump për Ukrainën, siç ka mësuar ekskluzivisht The Wall Street Journal, nuk është aq shumë arritja e paqes, sesa sigurimi që Shtetet e Bashkuara, Rusia dhe Ukraina të bëhen partnerë tregtarë.
Sipas burimeve të njohura me negociatat, Kremlini i propozoi Shtëpisë së Bardhë që paqja të arrihet përmes marrëveshjeve të biznesit, dhe Uashingtoni, për habinë e Evropës, thuhet se u pajtua.
Një takim kyç u mbajt muajin e kaluar në Miami midis Steve Witkoff, Jared Kushner dhe Kirill Dmitriev. Pastaj ata ranë dakord për një plan sipas të cilit kompanitë amerikane mund të përdorin rreth 300 miliardë dollarë fonde ruse të ngrira në Evropë për projekte investimi ruso-amerikane dhe rindërtimin e Ukrainës pas luftës.
Kompanitë amerikane dhe ruse do të bashkonin gjithashtu forcat për të shfrytëzuar pasurinë minerale të Arktikut, dhe u shqyrtua edhe mundësia e një misioni të përbashkët në Mars me SpaceX të Musk. Aleatët evropianë mësuan për planin më vonë, jo nga amerikanët, por nga shërbimet e tyre të inteligjencës, shkruan Jutarnji list.
Një gjuhë e përbashkët
Strategjia e Kremlinit, e hartuar edhe para administratës Trump, ishte të bindte amerikanët se e shohin Rusinë si një vend me mundësi të bollshme, jo si një kërcënim ushtarak. Duke propozuar marrëveshje fitimprurëse në sektorët e mineraleve të rralla dhe energjisë, Moska mund të riformësonte hartën ekonomike të Evropës dhe të fuste një pykë midis SHBA-së dhe aleatëve evropianë, ndërsa projektet ekonomike mund të “ringjallnin” ekonominë e Rusisë prej 2 trilion dollarësh.
Dmitriev, një ish-punonjës i Goldman Sachs, gjeti shumë shpejt një gjuhë të përbashkët me Witkoff dhe Kushner. “Rusia ka kaq shumë burime dhe hapësira territoriale. Nëse mund t’i bëjmë Rusinë, Ukrainën dhe Amerikën partnerë biznesi, të gjithë do të përparojnë; do të jetë një mbrojtje natyrore kundër konflikteve të ardhshme”, tha Witkoff.
Dmitrijev është i bindur se marrëdhënia e tyre e biznesit po fillon të sjellë rezultate: “Ne mund ta transformojmë një fond investimi në një trust politik.” Witkoff i besonte aq shumë Dmitriev saqë madje loboi që ai të lejohej të hynte në SHBA, ku ai u shpall person non grata për drejtimin e Fondit Sovran Rus, të cilin ata e quanin “një fond për Vladimir Putin”. Sekretari i Thesarit Scott Bessent kundërshtoi hyrjen e tij në SHBA, por Trump e anashkaloi dhe Dmitriyev përfundimisht u lejua të hynte.
Arti i negociatave
Në vend që të përqendrohej në problemet komplekse gjeopolitike të Evropës post-sovjetike, Trump iu afrua sfidës me logjikën e tij – përparësia e tij janë interesat ekonomike dhe çështjet territoriale lihen në plan të dytë. Për të realizuar planin, kanalet tradicionale diplomatike dhe metodat e vendosura të negociatave u anashkaluan. Për shembull, në prag të samitit në Alaska midis Trump dhe Putin, Witkoff dhe Dmitrijev diskutuan shkëmbimin më të madh të të burgosurve në historinë e vendeve të tyre pa dijeninë e CIA-s, agjencisë së inteligjencës që menaxhon shkëmbimin e të burgosurve me Rusinë. Witkoff ndonjëherë nuk i informoi kolegët e tij amerikanë në Departamentin e Thesarit për takimet e tij me rusët. Ata i mësuan detajet vetëm nga kolegët e tyre britanikë.
Për shumë në Shtëpinë e Bardhë, qasja e biznesit për zgjidhjen e luftës kuptohet si një gjë pozitive: investitorët amerikanë mund të përfitonin në Rusinë e pasluftës dhe të bëheshin garantues tregtarë të paqes. Rusia e ka bërë të qartë se preferon kompanitë amerikane ndaj atyre evropiane. Një burim i tha WSJ: “Është ‘arti i marrëveshjes’ i Trumpit, kur thotë, ‘Shikoni, unë po e zgjidh këtë çështje dhe ka përfitime të mëdha ekonomike për Amerikën, apo jo?'”
Disa analistë besojnë se Moska nuk ka ndërmend të përfundojë një marrëveshje të vërtetë paqeje fare, por përdor negociatat për të zgjatur konfliktin. Megjithatë, një shenjë se Putini mund të jetë duke e konsideruar seriozisht përfundimin e luftës mund të jetë fakti se disa miliarderë rusë të sanksionuar, Gennady Timchenko, Yuri Kovalchuk dhe vëllezërit Rothenberg, kanë eksploruar në heshtje projekte minierash dhe energjie në bashkëpunim me partnerët amerikanë.
Investitorët amerikanë tashmë po përgatiteshin në fshehtësi. Neil Chapman i Exxon u takua me Igor Sechin të Rosneft për të diskutuar kthimin e Exxon në projektin Sakhalin. Investitori Todd Boehly konsideroi blerjen e një aksioni në Lukoil, ndërsa biznesmenët rusë ofruan koncesione gazi dhe projekte minierash në Siberi. Gentry Beach, një mik i Donald Trump Jr., ka negociuar një aksion në projektin Arktik LNG të Novatek nëse hiqen sanksionet.
Investitori Stephen Lynch i pagoi 600,000 dollarë një lobisti pranë Trump Jr. për ta ndihmuar atë të merrte leje për të blerë tubacionin e gazit Nord Stream 2. Gjithashtu, në korrik, kreu i Roscosmos, Dmitry Bakanov, vizitoi NASA-n, Boeing dhe SpaceX, për herë të parë që nga viti 2018.
Witkoff u përpoq të përshpejtonte negociatat, por një samit midis Trump dhe Putin në Alaska në gusht dështoi përfundimisht. Në tetor, kur Zelenskiy kërkoi raketa amerikane Tomahawk, Trump foli me Putinin një ditë më parë dhe vendosi të mos i shiste ato. Në vend të kësaj, Witkoff e këshilloi Kievin t’i kërkonte Trump një përjashtim 10-vjeçar nga tarifat për të nxitur ekonominë e saj.