Sot në Maqedoni mbahen zgjedhjet e teta lokale, dhe të katërtat për të zgjedhur kryetarë komune dhe këshilltarë në 80 komuna dhe Qytetin e Shkupit. Lista e Zgjedhësve përfshin 1.832.415 votues të cilët janë planifikuar të votojnë në 3.474 vendvotime në vend për 309 kandidatë për kryetar komune dhe 576 lista kandidatësh për anëtarë të këshillave komunale, ose gjithsej 10.490 kandidatë.
Shkup, 19 tetor – Në zgjedhje marrin pjesë 22 parti, 19 koalicione dhe 119 grupe votuesish, pra kandidatë të pavarur. Numri më i madh i kandidatëve për kryetar bashkie është për Qytetin e Shkupit – 16.
Zgjedhjet do të monitorohen nga 1,451 vëzhgues – 807 vendas dhe 644 vëzhgues ndërkombëtarë.
Votimi fillon në orën 7:00 të mëngjesit dhe përfundon në orën 19:00. Mund të zgjatet nëse ka votues të mbetur në qendrën e votimit në orën 19:00, ose nëse votimi ndërpritet gjatë procesit, por me vendim të KKZ-së ose KSHZ-së. Nëse votimi ndërpritet për më shumë se një orë, ai do të vazhdojë për të njëjtën kohë sa zgjati ndërprerja, por jo më shumë se tre orë.
Në orën 19:00, qendrat e votimit mbyllen. Votuesve të gjetur në qendrën e votimit u lejohet të votojnë. Qendra e votimit ku kanë votuar të gjithë qytetarët e regjistruar në Listën e Votuesve mund të mbyllet para orës 19:00, me pëlqimin paraprak të KKZ-së kompetente, por numërimi i votave nuk duhet të fillojë para orës 19:00.
Qytetarët do të jenë në gjendje të votojnë vetëm një herë dhe të votojnë për kryetar bashkie dhe këshill në komuna, dhe në kryeqytet për kryetar bashkie ku jetojnë qytetarët dhe për Qytetin e Shkupit, si dhe për këshilla. Pra, në Shkup, votuesit do të marrin katër fletë votimi.
Votuesit identifikohen me një kartë identiteti ose pasaportë të vlefshme dhe pajisje identifikimi biometrike.
Votimi është i fshehtë, zhvillohet pas ekraneve me stilolaps blu, dhe votimi në grup ose familjar, si dhe mbajtja e armëve në qendrën e votimit, është i ndaluar.
Rezultatet e raundit të parë të zgjedhjeve priten rreth mesnatës. Në raundin e parë të votimit për kryetar bashkie, kandidati që ka marrë shumicën e votave nga votuesit që kanë votuar zgjidhet, nëse në zgjedhje marrin pjesë një e treta e numrit të përgjithshëm të votuesve të regjistruar në ekstraktin nga Lista e Votuesve për komunën përkatëse. Nëse në raundin e parë të votimit për zgjedhjen e kryetarit të komunës, përkatësisht Qytetit të Shkupit, një e treta e numrit të përgjithshëm të votuesve të regjistruar në ekstraktin nga Lista e Zgjedhësve për komunën përkatëse, përkatësisht Qytetin e Shkupit, përsëritet e gjithë procedura zgjedhore.
Nëse në raundin e parë asnjë kandidat për kryetar komune nuk merr shumicën e nevojshme të votave, në raundin e dytë votohen dy kandidatët që kanë marrë më shumë vota në raundin e parë. Raundi i dytë i votimit mbahet brenda 14 ditëve nga dita e përfundimit të raundit të parë të votimit. Në raundin e dytë të votimit për kryetar komune, zgjidhet kandidati që ka marrë numrin më të madh të votave.
Nëse pas raundit të dytë, për çfarëdo arsye, zgjedhja e kryetarit të komunës nuk mbahet, komisioni zgjedhor do ta njoftojë Qeverinë brenda 15 ditëve nga përfundimi i zgjedhjeve.
Këshilltarët zgjidhen në raundin e parë të zgjedhjeve duke përdorur modelin e përfaqësimit proporcional, me ndarjen e mandateve që kryhet sipas formulës D’Onto.
Raundi i dytë i Zgjedhjeve Vendore do të mbahet pas dy javësh, më 2 nëntor.
Rezultatet e para jozyrtare do të dihen deri në mesnatë
Nuk do të ketë votim nga diaspora për zgjedhjet lokale, por nëse personat që janë të punësuar përkohësisht ose jetojnë jashtë vendit udhëtojnë në vend, ata do të jenë në gjendje të ushtrojnë të drejtën e tyre për të votuar.
Qendrat e votimit do të jenë të hapura nga ora 7 e mëngjesit deri në orën 7 të mbrëmjes. Pas mbylljes së qendrave të votimit, vetëm personat që janë në objektin ku po mbahet votimi do të jenë në gjendje të votojnë.
Kush mund të votojë?
Çdo person që është i listuar në Listën e Votuesve dhe posedon një kartë identiteti ose pasaportë të vlefshme, pra një kartë identiteti ose dokument udhëtimi, vlefshmëria e të cilit skadon nga shpallja e zgjedhjeve më 9 gusht deri në ditën e votimit më 19 tetor, ka të drejtë të votojë.
Me mbërritjen në qendrën e votimit, së pari kontrollohen dokumentet personale të identifikimit të qytetarit dhe ai nënshkruan Listën e Votuesve. Pastaj, një anëtar i bordit zgjedhor i lëshon atij një fletë votimi, e cila duhet të vuloset në anën e përparme.
Votuesit në qendrën e votimit do të mund të votojnë vetëm një herë, megjithëse ka votim si për kryetarët e bashkive ashtu edhe për këshilltarët, dhe në Shkup ata votojnë për kryetarin e kryeqytetit dhe kryetarin e njërës prej komunave të Qytetit të Shkupit, si dhe për këshillat e Qytetit dhe të komunës. Votimi është i fshehtë, dhe në këto zgjedhje, si në të kaluarën, identifikimi i votuesve do të bëhet me të ashtuquajturat pajisje për gjurmë gishtash përveç kartës së identitetit ose pasaportës.
Në zgjedhjet e kaluara lokale në vitin 2021, pajisja biometrike e identifikimit të votuesve u fut për herë të parë në procedurën e votimit.
Sipas udhëzimeve të Komisionit Shtetëror Zgjedhor (KSHZ), gjatë përcaktimit të identitetit personal, votuesi është i detyruar të paraqitet në këshillin zgjedhor në mënyrën në të cilën paraqitet në fotografinë në dokumentin e identifikimit personal. Përfaqësuesit e paraqitësve të listës dhe vëzhguesit e akredituar mund të monitorojnë nga afër përcaktimin e identitetit të votuesit.
Nëse përcaktojnë se votuesi nuk është në ekstraktet e Listës së Votuesve, anëtarët e KZ-së janë të detyruar ta referojnë atë në departamentin rajonal kompetent të KSHZ-së dhe të vizitojnë faqen e internetit për të kontrolluar nëse është i regjistruar në Listën e Votuesve dhe, nëse po, në cilin vendvotim mund të votojë.
Nëse votuesi në Listën e Votuesve është analfabet ose ka aftësi të kufizuara fizike, ai do të vendosë një gjurmë të gishtit tregues të djathtë në hapësirën e rezervuar për nënshkrim në ekstraktin e Listës së Votuesve.
Një votues që refuzon të nënshkruajë Listën e Votuesve nuk mund të votojë.
Votimi bëhet pas kabinës së votimit, duke rrethuar numrin rendor përpara kandidatit, dhe vetëm me një stilolaps blu. Nëse votuesi bën një gabim, ai nuk do të marrë një fletë votimi tjetër. Fleta e palosur vendoset në një kuti votimi. Votuesit nuk duhet t’i lejohet të largohet nga qendra e votimit pa e lënë fletën e votimit në kuti.
Një votues lejohet të jetë pas një kabine votimi, përveç rasteve kur votuesi ka nevojë për ndihmë.
Për votuesit – personat me aftësi të kufizuara që nuk mund të hyjnë, pra të hyjnë në qendrën e votimit, këshilli zgjedhor është i detyruar t’u mundësojë këtyre personave në mënyrë të përshtatshme hyrjen, pra hyrjen në qendrën e votimit për të ushtruar të drejtën e tyre të votës.
Nëse këta persona nuk kanë sjellë me vete një person që do t’i ndihmojë të hyjnë, pra hyrjen në qendrën e votimit, në atë rast këshilli zgjedhor është i detyruar të caktojë persona nga radhët e votuesve që kanë qenë të pranishëm në qendrën e votimit në atë moment për të ndihmuar votuesin me aftësi të kufizuara të hyjë, pra hyrjen në qendrën e votimit për të ushtruar të drejtën e tyre të votës.
Votimi familjar dhe në grup, si dhe votimi me prokurë janë të ndaluara
Shkelja e fshehtësisë së votimit është vepër penale. Kushtetuta garanton të drejtën e fshehtësisë së votuesve. Votimi familjar dhe në grup, si dhe votimi me prokurë janë të ndaluara. Anëtarët e këshillave zgjedhore janë të detyruar të parandalojnë çdo përpjekje për të shkelur fshehtësinë e votimit. Votimi familjar dhe në grup, si dhe votimi me prokurë përbëjnë shkelje të së drejtës së votës, përbëjnë bazë për shkelje të fshehtësisë së votës dhe mund të çojnë në anulimin e zgjedhjeve.
Për parandalimin e zgjedhjeve dhe votimit, për shkeljen dhe abuzimin me të drejtën e votës, për shkelje të lirisë së zgjedhjes së votuesve, për ryshfet gjatë zgjedhjeve dhe votimit, për shkatërrimin e dokumenteve zgjedhore dhe për kryerjen e mashtrimit zgjedhor, kryesi i veprës penale do të ndëshkohet në përputhje me dispozitat ligjore.
Votimi përfundon në orën 19:00.
Qendra e votimit mbyllet në orën 19:00 dhe personat e pranishëm në objekt do të lejohen të votojnë.
Votimi mund të ndërpritet nëse rendi prishet në qendrën e votimit deri në rivendosjen e tij, në rast moti të keq ose rrethanave të tjera të jashtëzakonshme, nëse qasja në qendrën e votimit nuk sigurohet nga policia, dhe ka pasur nevojë për këtë, dhe nëse policia thirret dhe nuk i përgjigjet thirrjes.
Përfaqësuesit e autorizuar të paraqitësve të listave, vëzhguesve dhe votuesve në ditën e votimit në qendrat e votimit nuk mund të përdorin telefon celular, aparat fotografik ose mjete të tjera për të fotografuar fletëvotimin. Bordi Zgjedhor mund të largojë nga qendra e votimit çdo person që nuk i përmbahet këtij ndalimi.
Askush nuk mund të hyjë në qendrën e votimit i armatosur, përveç anëtarëve të policisë. Zyrtarët e policisë mund të hyjnë në qendrën e votimit vetëm kur thirren nga bordi zgjedhor dhe kur vërejnë një shkelje serioze të rendit dhe qetësisë.
Numërimi i votave
Bordet zgjedhore duhet t’i dorëzojnë procesverbalet dhe materialet e tjera zgjedhore KKZ-së brenda pesë orëve pas përfundimit të votimit. KKZ-ja kompetente më pas duhet të përmbledhë rezultatet e votimit, të përpilojë procesverbalet dhe t’ia dorëzojë KSHZ-së.
KSHZ-ja do t’i publikojë rezultatet fillestare të votimit të pranuara në mënyrë elektronike në mënyrë të njëpasnjëshme, dhe rezultatet e procesverbaleve të KKZ-së brenda 12 orëve pas përfundimit të zgjedhjeve.
KSHZ-ja do t’i publikojë rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve brenda 24 orëve nga dita e përfundimit të tyre.
Ankesat
Sipas Kodit Zgjedhor, çdo paraqitës i listës së kandidatëve në procedurën e votimit, përmbledhjes dhe përcaktimit të rezultateve të votimit për zgjedhjet lokale mund të paraqesë një ankesë në lidhje me procedurën e votimit në Komisionin Shtetëror të Zgjedhjeve (KSHZ) brenda 48 orëve pas përfundimit të votimit.
KSHZ-ja është e detyruar të përcaktojë faktet dhe rrethanat që janë të rëndësishme për të vendosur mbi ankesën nëse mund ta bëjë këtë sipas nevojës dhe duke paraqitur prova të tilla si: dokumente, dëshmi dëshmitarësh, deklarata të palëve, mendime ekspertësh, inspektim të materialeve të votimit dhe prova të tjera. Komisioni Shtetëror i Zgjedhjeve është i detyruar të marrë një vendim brenda 72 orëve nga marrja e ankesës.
Ankimuesi mund të ngrejë padi kundër vendimit të Komisionit Shtetëror të Zgjedhjeve në Gjykatën Administrative brenda 24 orëve nga marrja e vendimit, dhe Gjykata Administrative duhet të vendosë brenda 48 orëve nga marrja e padisë. Ankimuesi duhet ta bazojë padinë në Gjykatën Administrative mbi bazat dhe pretendimet e deklaruara në padinë mbi të cilën është marrë vendimi i shkallës së parë.
Çdo votues, të cilit i është shkelur e drejta personale e votimit në procedurën për kryerjen e votimit, mund të ngrejë padi në Komisionin Komunal të Zgjedhjeve brenda 12 orëve.
Çdo votues, të cilit i është shkelur e drejta personale e votimit në procedurën për kryerjen e votimit jashtë vendit, mund të ngrejë padi në Komisionin Shtetëror të Zgjedhjeve brenda 24 orëve me anë të email-it, personalisht ose nëpërmjet një përfaqësuesi të autorizuar.
Organi i shkallës së parë është i detyruar të nxjerrë një vendim brenda dy orëve nga marrja e padisë. Një padi mund të ngrihet në Gjykatën Administrative kundër vendimit të organit të shkallës së parë, pra Komisionit Shtetëror të Zgjedhjeve, brenda 12 orëve nga marrja e vendimit. Nëse vendimi i këtij neni i referohet një veprimi specifik të bordit zgjedhor ose votuesi përmbush kërkesat ligjore për t’u regjistruar në listën e votuesve, dhe procesi i votimit është në vazhdim, votuesit do t’i lejohet të ushtrojë të drejtën e tij ose të saj të votës përmes një procedure të parashikuar në një udhëzim të veçantë të lëshuar nga Komisioni Shtetëror i Zgjedhjeve. Gjykata Administrative është e detyruar të veprojë mbi padinë brenda 2 orëve nga marrja e saj.
Çdo votues, të cilit i janë shkelur të drejtat personale të votimit në çdo fazë të procesit zgjedhor, mund të paraqesë një ankesë në Komisionin Shtetëror të Zgjedhjeve, drejtpërdrejt ose përmes Komisionit Komunal të Zgjedhjeve, brenda 48 orëve.
Organi i shkallës së parë është i detyruar të marrë një vendim brenda 4 orëve nga marrja e ankesës. Një padi mund të ngrihet në Gjykatën Administrative kundër vendimit të Komisionit Shtetëror të Zgjedhjeve, brenda 48 orëve nga marrja e padisë.
Gjykata Administrative do të shqyrtojë dhe vendosë për ankesat në një trup gjykues prej pesë gjyqtarësh të zgjedhur me short, në një seancë publike, e cila do të shpallet për publikun nga Komisioni Shtetëror i Zgjedhjeve dhe Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë së Veriut.
Nëse asnjë kandidat nuk zgjidhet në raundin e parë të Zgjedhjeve Lokale, një raund i dytë zgjedhjesh do të mbahet brenda 14 ditësh, në këtë rast më 2 nëntor.
Për të zgjedhur një kryetar komune, duhet të marrin pjesë të paktën 1/3 e votuesve
Komisionet komunale zgjedhore do t’i shpallin rezultatet paraprake të zgjedhjeve brenda 7 orëve pas përfundimit të zgjedhjeve, bazuar në të dhënat nga këshillat zgjedhore, dhe do t’i shfaqin në një tabelë njoftimesh në komunë dhe do t’i shpallin në mediat publike.
Komisioni Zgjedhor i Qytetit të Shkupit do t’i shpallë rezultatet paraprake të zgjedhjeve për anëtarë të këshillit, përkatësisht kryetar komune, brenda 10 orëve pas përfundimit të zgjedhjeve, bazuar në të dhënat nga komisionet komunale zgjedhore për Qytetin e Shkupit, dhe do t’i shfaqin në një tabelë njoftimesh në Qytetin e Shkupit dhe do t’i shpallin në mediat publike.
KSHZ-ja do t’i shpallë rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve menjëherë, dhe jo më vonë se 24 orë nga dita e përfundimit të tyre. KSHZ-ja do t’i shpallë rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve për secilën komunë veç e veç.
KKZ-ja do t’i shpallë rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve menjëherë, dhe jo më vonë se 24 orë nga dita e përfundimit të tyre.
Në raundin e parë të votimit për kryetar komune, kandidati që ka marrë shumicën e votave nga votuesit që kanë votuar zgjidhet, nëse në zgjedhje marrin pjesë një e treta e numrit të përgjithshëm të votuesve të regjistruar në ekstraktin nga Lista e Zgjedhësve për komunën përkatëse.
Nëse në raundin e parë të votimit për zgjedhjen e kryetarit të bashkisë, përkatësisht Qytetit të Shkupit, nuk dalin në votim një e treta e numrit të përgjithshëm të votuesve të regjistruar në ekstraktin nga Lista e Zgjedhësve për bashkinë përkatëse, përkatësisht Qytetin e Shkupit, përsëritet e gjithë procedura zgjedhore për bashkinë përkatëse.
Zgjedhjet për kryetarë bashkish në njësitë e vetëqeverisjes lokale zhvillohen sipas modelit zgjedhor të shumicës, ndërsa zgjedhjet për anëtarë të këshillave sipas modelit proporcional, në një raund./GazetaFAKTI