Qendra për Komunikime Qytetare ka publikuar një hulumtim mbi prokurimin publik në sektorin e kujdesit shëndetësor në periudhën nga viti 2015 deri në vitin 2024. Hulumtimi me titull: “Kujdesi shëndetësor publik shpenzon gjithnjë e më shumë, por Jep më pak” erdhi te këto gjetje:
» Kostot e prokurimit publik në kujdesin shëndetësor janë rritur dy herë e gjysmë në 10 vitet e fundit, d.m.th. nga 126 milionë euro në vitin 2015 në më shumë se 315 milionë euro në vitin 2024. Faktorët inflacionistë nuk janë të mjaftueshëm për të shpjeguar rritjet e mëdha në vlerën e prokurimit;
» Ekziston një hendek midis vlerës së rritur të prokurimit publik kundrejt rënies së shërbimeve të ofruara në institucionet publike të kujdesit shëndetësor, gjë që ngre dyshime serioze se prokurimi publik po përdoret si një kanal për nxjerrjen financiare të fondeve, në vend që të jetë një instrument për përmirësimin e kujdesit shëndetësor;
» Rritja më e madhe e vlerës së prokurimit publik u vu re në klinika dhe spitale. Por në vend të më shumë shërbimeve dhe kujdesit më të mirë, qytetarët po përballen me një realitet tjetër – tenderët po rriten, dhe puna e spitaleve dhe klinikave po zvogëlohet. Në periudhën 2015 – 2024, numri i ekzaminimeve në gjithsej 55 klinika dhe spitale u ul me 14%, dhe ditët në spital me 24%;
» Kostot në rritje të prokurimit publik nuk mund të justifikohen as me ekzaminime specialistike. Në tre vitet e fundit, është regjistruar një rënie e ekzaminimeve specialistike prej gati 700,000, ose 19%. Ulja e numrit të shërbimeve shëndetësore në gjinekologji dhe obstetrikë, si dhe në mjekësinë transfuzive, tejkalon 60%;
» Duke pasur parasysh që sistemi kombëtar për operacionet materiale dhe financiare në institucionet publike shëndetësore ende nuk është vendosur si një detyrim ligjor i parashikuar që nga viti 2015, ndryshimet e mëdha në vlerën e tenderëve krahasuar me shërbimet e ofruara tregojnë një rrezik të lartë abuzimi, d.m.th. që ilaçet dhe reagentët nuk përdoren për pacientët në institucionet publike shëndetësore;
» Rritja e madhe e vlerës së prokurimit publik në kujdesin shëndetësor shoqërohet me një numër gjithnjë e më të vogël ofertuesish në tendera. Pothuajse gjysma e vlerës së kontratave lidhet në procedurat e tenderimit në të cilat kishte vetëm një ofertues;
» Tenderët për prokurimin e reagentëve dhe testeve janë kryesisht vetëm një formalitet sepse ato zhvillohen për një pajisje të përzgjedhur tashmë, që do të thotë se edhe para se të fillojë procedura, është e qartë se kush do ta fitojë tenderin. Pajisjet më parë janë marrë si donacione, janë marrë për përdorim nga kompanitë që shesin reagentë ose janë blerë;
Prokurimi vjetor i reagentëve dhe testeve arrin deri në 29 milionë euro dhe është rritur me 81% gjatë periudhës së analizës.
» Tenderët dyvjeçarë për prokurimin e insulinës, glukagonit, gjilpërave të insulinës dhe shiritave matës të sheqerit në gjak, pompave të insulinës dhe sensorëve matës të glicemisë, me vlerë deri në 39 milionë euro, kryhen në procedura në të cilat nuk ka konkurrencë, dhe kontratat e lidhura shtesë janë të bashkangjitura. Gjatë një periudhe prej 10 vitesh, numri i pacientëve në terapi me insulinë është rritur me 21%, dhe vlera e kontratave me 77%. Programet për sigurimin e insulinës po shkurtohen nga viti në vit, dhe raportet mbi zbatimin e programeve nuk publikohen rregullisht dhe mungon llogaridhënia publike për shpenzimet;
» Tenderët për vaksinimin e popullsisë janë financiarisht më të mëdhenj, dhe prokurimet në vite të caktuara shoqërohen me dobësi – nga planifikimi deri te moslidhja e kontratave në kohë;
» Kostoja e ilaçeve për sëmundjet e rralla është rritur nga 1.5 milion në 19 milion euro në dekadën e fundit. Kjo rritje e madhe po ndodh në një kohë kur Zyra Shtetërore e Auditimit tregon se Ministria e Shëndetësisë nuk ka të dhëna të plota nëse terapitë e përmirësojnë vërtet gjendjen shëndetësore të pacientëve. Arsyeja është se për shumicën e sëmundjeve për të cilat blihen ilaçe, nuk kryhet një vlerësim, siç parashikohet nga Programi për Trajtimin e Sëmundjeve të Rralla;
» Një nga faktorët e korrupsionit është mungesa e stafit të kualifikuar mjaftueshëm për të kryer prokurimet. Hulumtimi zbulon se nga 110 institucione shëndetësore, në 23 prej tyre nuk ka asnjë person që ka kaluar provimin e prokurimit publik, gjë që është në kundërshtim me Ligjin për Prokurimin Publik;
» Pa mekanizma efikasë për mbikëqyrje dhe monitorim, rrezikojnë të shpenzohen shuma të mëdha parash publike, pa arritur përmirësime proporcionale”, tregoi hulumtimi./GazetaFAKTI