Çekuilibrat tregtarë që e shtynë Presidentin Donald Trump të vendosë tarifa të larta mbi importet zvicerane rrjedhin kryesisht nga një industri e vogël, por me ndikim, në zemër të tregut global të arit.
Zvicra është qendra më e madhe e përpunimit të arit në botë, falë reputacionit të saj të gjatë për cilësi dhe diskrecion. Miliarda dollarë ar vazhdimisht hyjnë dhe dalin nga vendi – nga minierat në Amerikën e Jugut dhe Afrikë deri te bankat në Londër dhe Nju Jork.
Këto rrjedha të metalit të çmuar shkaktojnë luhatje të mëdha në bilancin tregtar të Zvicrës, edhe pse përpunuesit zviceranë përbëjnë vetëm një pjesë të vogël të vlerës totale të kësaj tregtie.
Ari është padyshim eksporti më i madh i vendit, thotë Simon J. Evenett i Shkollës së Biznesit IMD. “Ari është një rast i veçantë,” thotë Evenett. “Nuk prodhohet realisht në Zvicër. Është më shumë një përpunim.”
Ndikimi i industrisë po rritet ndërsa administrata Trump përqendrohet në uljen e deficiteve tregtare. Sipas të dhënave të doganave zvicerane, eksportet rekord të arit prej më shumë se 36 miliardë dollarësh përbënin më shumë se dy të tretat e suficitit tregtar të Zvicrës me Shtetet e Bashkuara në tremujorin e parë.
Rritja e fundit e importeve të arit në Shtetet e Bashkuara ka qenë kryesisht një përgjigje ndaj një mundësie potencialisht fitimprurëse të arbitrazhit transatlantik që lindi mes shqetësimeve se metali i çmuar mund t’i nënshtrohej detyrimeve gjithëpërfshirëse të importit të vendosura nga Shtetet e Bashkuara.
Tregtarët evropianë donin të përfitonin nga çmimi i lartë në Nju Jork, por për të dërguar arin atje, ata duhej ta shkrinin atë më parë. Londra, tregu më i madh i arit në botë, përdor shufra ari 400 ons, ndërsa bursa amerikane Comex kërkon shufra të standardizuara prej 1 kilogrami, ose 100 ons. Si rezultat, punëtoritë përpunuese zvicerane janë bërë një hallkë kyçe në zinxhirin e arbitrazhit.
Në tremujorin e dytë, kursi i arit u përmbys. Pasi ari u përjashtua nga tarifat e Trump, çmimet e SHBA-së u ri-përputhën me tregun e Londrës. Si rezultat, Zvicra pa një fluks neto prej më shumë se 1 miliard dollarësh në ar. Falë përjashtimit, eksportet e ardhshme të arit zviceran pritet të mos preken nga tarifa e re prej 39 përqind.
Pavarësisht shumave të mëdha të përfshira në tregtinë e arit, rafinimi në vetvete është një industri relativisht e vogël. Në Zvicër ka vetëm pesë kompani që prodhojnë ar për investim dhe shumica e tyre punësojnë vetëm disa qindra njerëz. Edhe pse çmimi i arit që kalon nëpër rafineri ka arritur në pothuajse 3,500 dollarë për ons këtë vit, rafinerët zakonisht fitojnë vetëm disa dollarë për shufër ari që përpunojnë. Banka Kombëtare Zvicerane e ngriti çështjen në fillim të këtij viti me një raport ku argumentonte se eksportet e arit mbi mesataren të Zvicrës në Shtetet e Bashkuara nuk duhet të përfshihen në analizat e marrëdhënieve tregtare midis dy ekonomive./Bloomberg Adria
