Protesta e madhe në Beograd dërgoi një mesazh se qytetarët duhet ta marrin lirinë në duart e tyre dhe doli që shumë e kuptuan atë si një ftesë për të mos u mbështetur më vetëm te studentët, por u bënë vetë aktivë, por së bashku me përhapjen e lëvizjes, edhe tonet nacionaliste u bënë më të forta, shkruan e përjavshmja zvicerane Wohenzeitung (WOZ) më 17 korrik.
“Bllokada spontane po ndodhin në të gjithë vendin, po krijohen komitete lagjesh, të ngjashme me plenumet studentore. Mund të flitet edhe për këshilla”, shkruan e përjavshmja e majtë.
Gazeta shkruan se studentët nuk thanë se çfarë donin të thoshin kur thanë se po jepnin “dritën jeshile”, por se kjo ishte një përgjigje ndaj vendimit të Presidentit serb Aleksandar Vuçiç për të injoruar kërkesën e tyre për të shpallur zgjedhje, “ndoshta nga frika se ai mund të mos jetë në gjendje të fitojë as me ndihmën e vjedhjes së zgjedhjeve”.
Studentët në Serbi duan të shkojnë në zgjedhje me listën e tyre, jo për të qëndruar në pushtet, por për të krijuar kushte për zgjedhje të lira dhe të ndershme në të ardhmen. “Në këtë moment, zgjedhje të tilla janë të paimagjinueshme. Partia Progresive Serbe (SNS) e Vuçiçit e ka shtetin nën kontroll të fortë, gjyqësorin nën kontroll. Shumica e mediave janë propagandë qeveritare”, shkruan WOZ.
Duke përshkruar mënyrat se si u manifestua mosbindja civile në Beograd dhe Novi Pazar, gazeta javore pohon se protesta në qytetin e populluar nga boshnjakët, Novi Pazar, është një pasqyrë e “karakterit multietnik të të gjithë lëvizjes protestuese”.
“Pavarësisht fesë apo origjinës, njerëzit në të gjithë vendin po luftojnë për drejtësi. Megjithatë, kjo nuk mund ta fshehë faktin se ka tensione edhe brenda lëvizjes”, vëren e përjavshmja zvicerane.
“Kjo u pa edhe kur studentët në Novi Pazar propozuan të festonin së bashku 30-vjetorin e gjenocidit në Srebrenicë. Ata hasën në rezistencë, padyshim që ekziston edhe frika e humbjes së mbështetjes së pjesëve të mëdha të popullsisë në Serbi, ku mohimi i gjenocidit është i përhapur”, shkruan gazeta.
Duke cituar fjalët e studentes Dzejlana nga Novi Pazari se Srebrenica është ende një plagë e hapur për boshnjakët dhe se e vetmja rrugë e vërtetë është pajtimi dhe përballja, jo nacionalizmi, WOZ shkruan se është edhe më e habitshme që organizatorët e tubimit në Beograd iu drejtuan “në mënyrë të synuar” disa narrativave historike dhe se disa folës e përdorën protestën në sheshin Slavija për të nxitur nacionalizmin serb.
Si shembull, Wohenzeitung citon glorifikimin e “peshkopit dhe admiruesit të Hitlerit, Nikolaj Velimirović”, fjalimin rreth “integralizmit serb, i cili si koncept i ngjan fort idesë së një Serbie të madhe” dhe deklaratën rreth “pogromeve gjenocidale” kundër serbëve në Kosovë.
“Është retorikë që e kapërcen edhe presidentin nacionalist të krahut të djathtë Vuçiç në anën e djathtë. Dhe ngre disa pyetje themelore në lidhje me karakterin dhe strategjinë e të gjithë lëvizjes”, shkruan gazeta, duke cituar vlerësimin e disa pjesëmarrësve në protestat studentore se kjo është e nevojshme për të diskredituar historitë e Vuçiçit për tradhtarët dhe terroristët e kontrolluar nga vendet e huaja.
“Drita jeshile që studentët kanë dhënë tani mund të interpretohet edhe si një shenjë lodhjeje. Pas tetë muajsh, protestuesit në një farë mënyre heqin dorë nga një pjesë e përgjegjësisë. Tani lëvizja udhëhiqet nga gratë punëtore, prindërit, mjekët dhe pensionistët, thotë aktivistja Ceylana. Nuk është më një kryengritje studentore, por një luftë civile për një jetë normale”, shkruan WOZ.
“Çfarë nënkuptohet me një jetë normale, shumë në Serbi ndoshta do të përgjigjen ndryshe. Por ende ka një marrëveshje për një pikë – nuk duhet të jetë më jetë në një vend ku një aparat qeveritar i korruptuar pasurohet në kurriz të të gjithëve dhe në kurriz të jetëve njerëzore”, përfundon e përjavshmja zvicerane WOZ./ GazetaFAKTI