Rusia dhe Shtetet e Bashkuara diskutuan pushtimin e Bregut Perëndimor nga Izraeli si një model të mundshëm për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, ka mësuar gazeta britanike Times.
Sipas këtij skenari, Rusia do të kishte kontroll ushtarak dhe ekonomik mbi pjesët e pushtuara të Ukrainës (Lugansk, Donetsk, Zaporizhia, Kherson, Krime) përmes organit të vet qeverisës, duke imituar sundimin de facto të Izraelit mbi territorin palestinez që iu mor Jordanisë në vitin 1967.
Një burim pranë Këshillit të Sigurisë Kombëtare të SHBA-së pretendon se ideja u përmend për herë të parë disa javë më parë gjatë një bisede midis Steve Witkoff, të dërguarit të paqes të Presidentit të SHBA-së Donald Trump, dhe zyrtarëve rusë.
Kufijtë e Ukrainës do të mbeteshin zyrtarisht të njëjtë
Witkoff, i cili gjithashtu ka një mandat për të ndërmjetësuar në Lindjen e Mesme, thuhet se e mbështet propozimin, dhe pala amerikane beson se kjo do të anashkalonte dispozitën e kushtetutës ukrainase që ndalon dorëzimin e territorit pa një referendum “gjithë-ukrainas”.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e hedh poshtë vetë idenë e dorëzimit të vendit, por avokatët e modelit të pushtimit besojnë se kjo mund të jetë një mënyrë për të arritur një armëpushim pas tre vitesh e gjysmë lufte. Në atë rast, kufijtë e Ukrainës do të mbeteshin të njëjtë, ashtu si kufijtë zyrtarë të Bregut Perëndimor nuk kanë ndryshuar për 58 vjet, edhe pse është nën kontrollin izraelit.
Një burim pranë negociatave tha: “Do të jetë njësoj si Izraeli që të pushtojë Bregun Perëndimor – me një guvernator, me një ekonomi të lidhur me Rusinë, jo me Ukrainën. Por do të jetë ende Ukrainë, sepse Ukraina nuk do të heqë dorë kurrë nga sovraniteti i saj. Por në realitet, do të jetë territor i pushtuar, dhe modeli është Palestina.”
Precedentë dhe kritika ndërkombëtare
Pushtimi i Bregut Perëndimor u shpall i paligjshëm nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, të cilën SHBA-të nuk e njohin, dhe Rusia pjesërisht. Në mars të vitit 2022, e njëjta gjykatë urdhëroi Rusinë të “pezullojë menjëherë operacionet ushtarake” në Ukrainë, por vendimi nuk zbatohet sepse gjykata nuk ka një mekanizëm zbatimi.
Në shtator të vitit të kaluar, OKB-ja, me shumicë votash (124 kundër 14), miratoi një rezolutë që i kërkonte Izraelit të tërhiqte ushtrinë e tij, të ndalonte ndërtimin e vendbanimeve të reja, të evakuonte kolonët dhe të hiqte pjesë të murit të sigurisë brenda Bregut Perëndimor të pushtuar.
Izraeli dhe SHBA-të votuan kundër, dhe Britania e Madhe abstenoi.
Pikëpamja Amerikane: Pranimi i “Realiteteve në Terren”
Disa negociatorë amerikanë besojnë se një rezultat i tillë për pjesët e pushtuara të Ukrainës do të pasqyronte vetëm realitetin e luftës dhe ngurrimin e vendeve të tjera për t’u përfshirë ushtarakisht. Sipas tyre, e vetmja gjë që mbetet është të përcaktohen kufijtë e pushtimit rus – të cilin Putini po përpiqet ta zgjerojë sa më shumë të jetë e mundur para samitit me Trump në Alaska.
Ky qëndrim i bën jehonë deklaratave të Sebastian Gorka, drejtorit të lartë të antiterrorizmit të Trump, i cili i tha Politico në maj: “Ne e njohim realitetin në terren. Prioriteti ynë mbi të gjitha – qoftë në Lindjen e Mesme apo Ukrainë – është të ndalojmë gjakderdhjen. Çdo gjë tjetër vjen pas kësaj.”
Paralelisht me Bregun Perëndimor
Ushtria izraelite pushtoi Bregun Perëndimor në Luftën Gjashtëditore të vitit 1967, duke vendosur miliona palestinezë nën kontrollin izraelit. Edhe pse Autoriteti Palestinez ka qeverisur shumicën e qyteteve dhe fshatrave që nga vitet 1990, Izraeli mban kontrollin e përgjithshëm të territorit, mban patrulla ushtarake dhe pika kontrolli, dhe palestinezët kanë nevojë për leje për të udhëtuar në Gaza ose Jerusalemin Lindor.
Pushtimi është kritikuar gjerësisht për ndërtimin e qindra vendbanimeve të paligjshme dhe futjen e një sistemi të dyfishtë ligjor – civilët izraelitë në zonë i nënshtrohen ligjit izraelit dhe kanë të drejtë vote, ndërsa palestinezët i nënshtrohen ligjit ushtarak dhe nuk kanë të drejtë vote në zgjedhjet izraelite./TIMES