Kompanitë evropiane po ngecin prapa atyre amerikanë në periudhën e tremujorit të dytë, duke shkaktuar zhgënjim midis investitorëve që kishin pritur një rimëkëmbje në tregjet evropiane të aksioneve, pavarësisht efekteve negative të luftës tregtare të Presidentit Donald Trump.
Gama e plotë e pasojave të politikës së re tregtare globale është ende e vështirë të vlerësohet. Por një gjë është e qartë: Shtetet e Bashkuara zyrtarisht kanë hequr dorë nga politikat e tregtisë së lirë që kanë zgjatur për dekada. Sipas të dhënave të përpiluara nga Laboratori i Buxhetit në Universitetin Yale, tarifa mesatare për mallrat e importuara u rrit nga rreth 2 përqind në janar në 17.3 përqind – niveli më i lartë që nga fillimi i viteve 1930, kur proteksionizmi amerikan ishte në kulmin e tij, shkruan Le Monde.
Kthimi te proteksionizmi
Pas kësaj mesatareje qëndron një pabarazi e madhe dhe një pasiguri e konsiderueshme. Shumica e 69 vendeve të mbuluara nga njoftimi i Trump më 31 korrik, përfshirë anëtarët e Bashkimit Evropian, përballen me një tarifë prej 15 përqind. Por disa u goditën shumë më rëndë. Shumica e vendeve të Azisë Juglindore tani i nënshtrohen tarifave prej 19 deri në 20 përqind, ndërsa Algjeria, Bosnja dhe Hercegovina, Libia, Afrika e Jugut (30%), Iraku dhe Serbia janë ndër më të goditurat. Laosi dhe Mianmari, dy vende me një orientim të theksuar prodhimi, u prekën me një shkallë prej 40 përqind, dhe Siria me deri në 41 përqind. Me 39 përqind, Zvicra është ndër vendet me normat më të larta dhe kërcënohet me një goditje serioze për ekonominë.
Kjo fazë e re e politikës tregtare të SHBA-së paralajmëron kthimin e proteksionizmit të njëanshëm, me pasoja të mundshme afatgjata për zinxhirët globalë të furnizimit, marrëdhëniet gjeopolitike dhe pozicionin e dollarit në tregtinë botërore.
Se si njoftimet dhe tarifat amerikane kanë ndikuar deri më tani në ekonomitë amerikane dhe evropiane dhe çfarë mund të pritet në gjysmën e dytë të vitit, një numër institucionesh të mëdha financiare kanë analizuar. Sipas Bank of America, më shumë se gjysma e kompanive në indeksin e bursës Stoxx Europe 600 kanë publikuar tashmë raportet financiare, dhe rritja e përgjithshme e fitimit krahasuar me vitin e kaluar ka qenë praktikisht inekzistente, gjë që minon optimizmin për rimëkëmbjen e tregjeve të kapitalit në rajon. Në krahasim, kompanitë në indeksin amerikan S&P 500 pritet të arrijnë një rritje mesatare të fitimit prej nëntë përqind në bazë vjetore, kryesisht falë rezultateve të forta nga gjigantët e teknologjisë së Silicon Valley dhe bankat kryesore të Wall Street, shkruan Financial Times.
Kompanitë amerikane i tejkalojnë të gjitha parashikimet
Grant Bowers i firmës së investimeve Franklin Templeton tha se në fillim të vitit dukej se SHBA-të do të humbisnin pozicionin e tyre si një fuqi tregu dhe pjesa tjetër e botës do të arrinte. Por, thotë ai, parashikime të tilla nuk realizohen pa fitime, fitime dhe rritje ekonomike, dhe kompanive evropiane ende u mungojnë emrat kryesorë të biznesit global që do ta bënin të mundur këtë.
Në Evropë, pak më shumë se gjysma e kompanive i tejkaloi pritjet e analistëve, ndërsa S&P 500 është në rrugën e duhur për të regjistruar një nga nivelet më të larta të surprizave pozitive në 25 vitet e fundit, sipas Goldman Sachs – më shumë surpriza u regjistruan vetëm gjatë pandemisë.
Aksionet evropiane për një kohë të shkurtër i tejkaluan aksionet amerikane në fillim të vitit pas viteve me rezultate më të dobëta, pasi politikat e paparashikueshme të Trump tronditën besimin e investitorëve në SHBA. Shumë kishin shpresuar se paketa e stimulimit fiskal të Gjermanisë dhe rritja e shpenzimeve evropiane për mbrojtjen do të nxisnin rritjen afatgjatë. Hulumtimi i Banës Amerikane tregon se alokimet e fondeve për aksionet e eurozonës në fillim të vitit ishin në nivelin më të lartë që nga viti 2021.
Në Evropë, vetëm financuesit u rritën
Megjithatë, ky vrull u zbeh shpejt. Rezultatet e forta nga gjigantët e teknologjisë amerikane e nxitën përsëri Wall Street-in, pavarësisht tarifave të Trump dhe treguesve më të dobët makroekonomikë. Rezultatet e dobëta evropiane për tremujorin e dytë përforcuan bindjen se rritja e tregut të aksioneve në Evropë ka humbur vrullin.
Andreas Bruckner nga Bank e Amerikës deklaroi se ata nuk shpresonin për një sezon të mirë në Evropë – pritjet ishin të ulëta, megjithatë, përveç sektorit financiar, rezultatet mbetën nën atë nivel të ulët.
Për shkak të luftës tregtare dhe pritjeve të rishikuara, kompanitë në të dy anët e Atlantikut që tejkaluan parashikimet panë fitime më të vogla të çmimeve të aksioneve se zakonisht, ndërsa ato që nuk i përmbushën parashikimet u ndëshkuan më rëndë, sipas të dhënave të Goldman Sachs.
Bruckner arrin në përfundimin se ky sezon në Evropë duket si një kthim në modelin e vjetër – rritje modeste e fitimeve dhe rezultate më të dobëta krahasuar me SHBA-në. Ndërsa S&P 500 ka arritur një sërë rekordesh të reja që nga “Dita e Çlirimit” e Trump më 2 prill, aksionet evropiane kanë qenë në stanjacion. Indeksi Stoxx Europe 600 ende nuk është rikthyer në nivelet e marsit, megjithëse disa sektorë, siç janë linjat ajrore, kanë tejkaluar homologët e tyre amerikanë.
Zhgënjimet më të mëdha në Evropë erdhën nga sektori i eksportit, veçanërisht midis prodhuesve të automjeteve, të cilët i rishikuan më shumë parashikimet e tyre të fitimeve për vitin 2025. Volkswagen, Stellantis dhe Mercedes-Benz kanë paralajmëruar të gjithë për pasojat negative të tarifave të Trump.
Sektori i teknologjisë po e nxit Amerikën
Nga ana tjetër, institucionet financiare evropiane vazhdojnë të tejkalojnë ndjeshëm pritjet. Deutsche Bank, UBS dhe BNP Paribas arritën rezultate më të mira se sa pritej, falë suksesit të divizioneve të tyre tregtare.
Sharon Bell nga Goldman Sachs thekson se rritja e fitimeve në S&P 500 është pothuajse tërësisht e nxitur nga sektori i teknologjisë, ndërsa Evropa pothuajse nuk merr pjesë në këtë trend, shkruan Financial Times.
Lëvizjet e valutave kanë ndikuar mbi eksportuesit evropianë – euro është rritur me rreth 12 përqind kundrejt dollarit këtë vit, ndërsa investitorët shmangin asetet amerikane. Megjithëse investitorët e huaj jashtë eurozonës përfituan nga kjo, analiza e Barclays tregon se më shumë se 80 përqind e kompanive nga indeksi Stoxx 600 përmendën lëvizjet e valutave si një faktor negativ për fitimet.
Goditja e vërtetë ende nuk ka ardhur
Sipas Bell, forcimi i euros po ushtron shumë presion mbi kompanitë evropiane sepse shumë prej tyre gjenerojnë të ardhura në dollarë dhe pritet që kjo sfidë të mund të vazhdojë, sepse dollari ende duket i mbivlerësuar.
Një dollar më i dobët, nga ana tjetër, përmirëson performancën e eksportuesve amerikanë kur të ardhurat e huaja përkthehen përsëri në dollarë.
Së fundmi, pasiguria e shkaktuar nga tarifat e reja të Trump ka rënduar më tej mbi eksportuesit evropianë, megjithëse analiza e Barclays tregon se luhatjet e monedhës kanë pasur një ndikim edhe më të madh. Sharon Bell arrin në përfundimin se ndikimi i menjëhershëm i drejtpërdrejtë i tarifave në kompanitë evropiane është shumë i vogël, pasi shumë prej tyre ende po përdorin inventarët e krijuar para se tarifat të hynin në fuqi. Ndikimi i vërtetë, beson ajo, do të jetë i dukshëm vetëm në gjysmën e dytë të vitit.