Një studim i ri i publikuar në Nature Communications nga studiues të Universitetit të Nju Jorkut tregon se edhe qelizat e tjera të trupit, si ato të veshkave dhe indeve nervore, mund të mësojnë dhe të formojnë kujtime në mënyra të ngjashme me neuronet.
“Kujtesa dhe të mësuarit zakonisht lidhen vetëm me trurin, por studimi ynë tregon se edhe qeliza të tjera të trupit kanë këtë aftësi,” shpjegon Nikolay V. Kukushkin, autori kryesor i studimit.
Hulumtimi u bazua në një koncept të njohur në neuroshkencë si “efekti i të mësuarit të shpërndarë”, që tregon se ne mësojmë më mirë kur informacioni jepet me ndërprerje sesa në mënyrë të përqendruar.
Studiuesit përdorën këtë model për të testuar dy lloje qelizash njerëzore jashtë trurit, duke i ekspozuar ndaj impulseve kimike në intervale të ndryshme.
Rezultatet treguan se qelizat jo-cerebrale ndezën të njëjtin “gjen të kujtesës” që aktivizohet te neuronet gjatë procesit të të mësuarit.
Për më tepër, kur sinjalet kimike u dhanë në mënyrë të shpërndarë (me pushime ndërmjet tyre), ky gjen aktivizohej më fort dhe për më shumë kohë, në krahasim me një trajtim të vetëm dhe të përqendruar.
Për të gjurmuar këtë aktivitet, studiuesit modifikuan gjenetikisht qelizat në mënyrë që ato të prodhonin një proteinë ndriçuese kur aktivizohej gjeni i kujtesës.
Kjo lejoi një vëzhgim të drejtpërdrejtë të procesit të të mësuarit.
Kukushkin thekson se ky është një shembull i efektit të njohur të të mësuarit me përsëritje të shpërndarë, dhe se kjo aftësi nuk i përket vetëm trurit, por mund të jetë një veçori themelore e të gjitha qelizave.
Zbulimi hap horizonte të reja jo vetëm për studimin e kujtesës, por edhe për përmirësimin e të mësuarit dhe trajtimin e çrregullimeve të kujtesës.
Ai sugjeron gjithashtu që në të ardhmen, mund të jetë e nevojshme të kuptojmë se edhe pjesë të tjera të trupit “mbajnë mend”, për shembull, mënyra se si pankreasi ruan kujtesën për modelet e të ushqyerit apo si qelizat e kancerit ruajnë kujtime nga trajtimet e mëparshme./GazetaFAKTI