Më shumë se dy të tretat e të rinjve besojnë se nuk janë të përfshirë në mënyrë të mjaftueshme në procesin e vendimmarrjes dhe deri në 70% e të rinjve nuk janë të interesuar për politikën.
Të rinjtë në Maqedoni përballen me akses të kufizuar në shërbime, nivele të ulëta pjesëmarrjeje në jetën publike dhe mosbesim ndaj institucioneve. Më shumë se dy të tretat e të rinjve besojnë se nuk janë të përfshirë në mënyrë adekuate në procesin e vendimmarrjes dhe deri në 70% e të rinjve nuk janë të interesuar për politikën.
Për shkak të niveleve të larta të papunësisë, arsimit me cilësi të dobët, mungesës së shërbimeve shëndetësore miqësore për të rinjtë, mbështetjes së dobët institucionale dhe mungesës së hapësirave publike të sigurta, korrupsionit, ata detyrohen të kërkojnë perspektiva jashtë vendit të tyre, paralajmëron OJQ-ja Hera me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Rinisë.
Në prag të zgjedhjeve lokale në vend, organizatat rinore kanë dalë me një listë kërkesash për kryetarët e ardhshëm të bashkive, të cilët pritet të mos i trajtojnë të rinjtë si një grup të margjinalizuar për llogaridhënie, por si partnerë të barabartë në vendimmarrje dhe krijimin e së ardhmes. “Të rinjtë nuk janë vetëm e ardhmja. Të rinjtë janë nxitësit e ndryshimit – këtu dhe tani”, thotë Hera.
23.7% e të rinjve – as në arsim dhe as në punë
Duke iu referuar të dhënave zyrtare, Hera pohon se 23.7% e të rinjve të moshës 15 deri në 29 vjeç nuk janë as në arsim, as në punësim dhe as në trajnim, që është shumë mbi mesataren evropiane dhe një sinjal serioz i neglizhencës sistemike për këtë brez”, thekson Hera.
Studimi mbi pjesëmarrjen socio-politike të të rinjve në Maqedoni konfirmon se gjysma e të rinjve (51.4%) besojnë se autoritetet nuk interesohen fare për nevojat dhe problemet e tyre, dhe vetëm 1.1% besojnë se autoritetet interesohen plotësisht për nevojat dhe problemet e tyre. Tre të katërtat e të rinjve (73.7%) nuk janë përfshirë ose konsultuar nga institucionet lokale ose kombëtare në vendimmarrje. Fakti që 74.4% e të rinjve nuk i përkasin asnjë organizate ose forme tjetër organizimi është gjithashtu shqetësues”, thekson organizata joqeveritare, shkruan DW.
Edhe pse Ligji për pjesëmarrjen e të rinjve dhe politikat rinore ka qenë në fuqi që nga viti 2020, zbatimi i tij në nivel lokal është minimal – vetëm 19 bashki kanë krijuar një këshill rinor lokal, dhe strategjitë lokale rinore janë miratuar vetëm në 7 bashki. Ndërkohë, një numër i madh i të rinjve përballen me mungesën e hapësirave publike, izolimin kulturor dhe mungesën e arsimit dhe mentorimit informal.
Situata me shëndetin mendor është po aq alarmante – deri në 64% e vajzave të moshës 15 vjeç përjetojnë dy ose më shumë ankesa psikosomatike një herë në javë, dhe deri në 53% e të njëjtit grup kanë një humor të depresionuar. Dhuna është gjithashtu në rritje, prandaj nevojiten programe për të përmirësuar shëndetin mendor të fëmijëve dhe të rinjve.
Thirrje për dialog
Përpara zgjedhjeve të ardhshme lokale, ata u bëjnë thirrje kandidatëve për kryetarë bashkie dhe këshilltarësh që të përgatisin programet e tyre zgjedhore në konsultim dhe dialog të drejtpërdrejtë me të rinjtë. Ata gjithashtu kërkojnë hapa konkretë për të përmirësuar kushtet e jetesës së të rinjve – siç është krijimi i këshillave funksionale rinore në secilën bashki, futja e një zëri të veçantë buxhetor për politikat dhe programet rinore, sigurimi i hapësirave publike të aksesueshme, falas dhe të sigurta për iniciativat rinore dhe qendrat rinore, mbështetja e punësimit të të rinjve, futja e shërbimeve lokale të shëndetit mendor, si dhe përfshirja e të rinjve në përgatitjen e strategjive lokale të zhvillimit.
“Largimi i të rinjve nga vendi nuk do të zgjidhet me fushata dhe thirrje për patriotizëm dhe lindje fëmijësh. Do të zgjidhet me investime konkrete, të matshme dhe afatgjata në potencialin dhe kushtet e tyre të jetesës. Pushteti vendor është linja e parë e kontaktit me të rinjtë në vend dhe është aty që duhet të fillojnë ndryshimet e vërteta”, thonë për DW nga Hera.
Kërkesave për kushte më të mira punësimi për të rinjtë në vend u bashkohet edhe Seksioni Rinor i SCM-së. Ata besojnë se duke rritur pagat dhe duke kufizuar kontratat me afat të caktuar nga 5 vjet në 1 vit, mund të pasojë një transformim i marrëdhënies së punës nga me afat të caktuar në me afat të pacaktuar, gjë që do t’u jepte të rinjve një ndjenjë sigurie në krijimin e planeve të tyre për të ardhmen. Vetëm në këtë mënyrë, sipas tyre, do të parandalohet ikja e trurit dhe të rinjtë do të shohin perspektivat e tyre në vendin e tyre./GazetaFAKTI