Mbipopullimi i burgjeve mbetet një sfidë e madhe për një të tretën e vendeve evropiane, me numrin e të burgosurve për 100 vende të lira që është rritur nga 93.5 në 94.9 brenda një viti, sipas raportit Vjetor të Statistikave Penale (SPACE) të Këshillit të Evropës të publikuar të premten
Aty theksohet se sa i përket situatës në burgje, Maqedonia, me 101 të burgosur për 100 vende të lira, është në grupin e vendeve me “mbipopullim të moderuar”, së bashku me Kroacinë (110), Irlandën (105), Suedinë (105), Hungarinë (104), Azerbajxhanin (103), Finlandën (103) dhe Turqinë (102).
“Mbipopullim serioz” është regjistruar në burgjet e gjashtë vendeve evropiane, ndër të cilat Sllovenia është “lider” me 134 të burgosur në 100 vende, përpara Qipros me 132, Francës me 124, Italisë me 118, Rumanisë me 116 dhe Belgjikës me 113.
Burgjet në Skoci janë gjithashtu afër limitit të mbipopullimit me 100, dhe në Angli, Uells dhe Serbi me 98 të burgosur për 100 vende.
Sipas të dhënave të SPACE, më 31 janar 2024, kishte 1,021,431 të burgosur në burgje nën juridiksionin e 51 administratave të burgjeve në shtetet anëtare të Këshillit të Evropës, duke përfaqësuar një shkallë mesatare të popullsisë së burgjeve prej 105 të burgosurish për 100,000 banorë.
Bazuar në këto të dhëna, Maqedonia është në vendin e 15-të me 143 të burgosur për 100,000 banorë. Turqia ka numrin më të lartë të të burgosurve për frymë – 356 për 100,000 banorë, përpara Azerbajxhanit me 264, Gjeorgjisë me 261, Moldavisë me 235, Polonisë me 202, Hungarisë me 195, Shqipërisë me 192, Republikës Çeke me 180, Sllovakisë me 179 dhe Serbisë me 177 të burgosur për 100,000 banorë.
Raporti vëren gjithashtu se në periudhën nga 31 janari 2023 deri më 31 janar 2024, shkalla mesatare e popullsisë së burgjeve në Evropë ra nga 116.2 në 115.1 të burgosur për 100,000 banorë. Në periudhën e treguar, Maqedonia shënoi një rritje të numrit të të burgosurve me 0.2 përqind, ku vetëm Ukraina pati një rritje më të vogël se ne me 0.1 përqind, ndërsa tetë vende shënuan një rënie të popullsisë së burgjeve. Të gjitha vendet e tjera evropiane kanë një shkallë më të lartë rritjeje të të burgosurve sesa Maqedonia.
Sllovenia pati rritjen më të lartë prej 25.4 përqind, përpara Suedisë me 15.5, Maltës me 11.1, Serbisë me 9.4, Kroacisë dhe Azerbajxhanit me nga 8.3 secila, Italisë me 7.8, Shqipërisë me 7.5, Irlandës së Veriut me 6.9, Belgjikës me 6.8 dhe Skocisë me 6.7 përqind.
Mbi një e katërta e personave të mbajtur në burgjet evropiane në periudhën nga 31 janari 2023 deri më 31 janar 2024 ishin në paraburgim. Në Maqedoni, shkalla e të paraburgosurve midis numrit të përgjithshëm të personave të privuar nga liria ishte 12 përqind, që është më shumë se gjysma më pak se mesatarja evropiane.
Shqipëria ka shkallën më të lartë të ndalimit prej 58 përqind, përpara Armenisë me 53, Malit të Zi dhe Luksemburgut me nga 47 secila, Zvicrës dhe Holandës me nga 46 secila, Maltës me 42, Kroacisë me 41, Sllovenisë me 40 dhe Irlandës së Veriut me 39 përqind.
Rreth 16 përqind e të burgosurve në burgjet evropiane ishin shtetas të huaj, me vendin në fund edhe në këtë kategori me 7.1 përqind të të huajve të burgosur. Përqindja më e lartë e të huajve midis të burgosurve është në Luksemburg, me 75 përqind, e ndjekur nga Zvicra me 72 përqind, Qiproja me 58 përqind, Greqia me 54 përqind, Austria me 53 përqind, Malta me 52 përqind, Katalonja me 50 përqind, Gjermania me 49 përqind, Sllovenia me 48 përqind dhe Belgjika me 41 përqind.
Mosha mesatare e të burgosurve në burgjet evropiane ishte 37 vjeç, ku Gjeorgjia kishte të burgosurit më të vjetër mesatarisht me një moshë mesatare prej 44 vjeç, përpara Italisë, Portugalisë dhe Republikës Srpska me nga 42 vjeç secila dhe Estonisë me 41 vjeç. Mesatarisht, Lituania kishte popullsinë më të re në burgje me moshë 32 vjeç, përpara Suedisë dhe Katalonjës me nga 34 vjeç secila, dhe Danimarkës dhe Francës me nga 35 vjeç secila. Nuk ka të dhëna për moshën e të burgosurve në vend.
Përqindja e grave në mesin e popullsisë totale të burgjeve në Evropë ishte 4.9 përqind. Në Maqedoni, ajo ishte nën mesataren evropiane dhe arriti në 3.8 përqind. Përqindja më e lartë e grave midis të burgosurave ishte në Republikën Çeke – 8.8 përqind, e ndjekur nga Hungaria me 8.4 përqind dhe Finlanda me 8 përqind, dhe më e ulëta në Shqipëri dhe Gjeorgji me 1.4 përqind dhe Kroaci me 2.1 përqind.
Mbi një e treta (33.6 përqind) e numrit të përgjithshëm të të burgosurve në Evropë janë të dënuar për krime të dhunshme, të tilla si vrasje, krime seksuale dhe sulme, 16.7 përqind për vepra penale që lidhen me drogën, 12.3 përqind për vjedhje, 2.9 përqind për vepra penale të trafikut dhe 2.4 përqind për krim ekonomik ose financiar.
Sipas kreut të ekipit kërkimor SPACE, profesorit të Universitetit të Lozanës, Marcelo Abi, mbipopullimi dëmton seriozisht kushtet e jetesës së popullsisë së burgjeve dhe përpjekjet e administratave të burgjeve për rehabilitim.
“Të dhënat mbi kohëzgjatjen e dënimeve me burg tregojnë se periudhat mesatare më të shkurtra të paraburgimit kanë tendencë të lidhen me norma më të ulëta të popullsisë së burgjeve. Ndërsa ka përjashtime nga ky model, kjo marrëdhënie nxjerr në pah rëndësinë e kohëzgjatjes së dënimit si një levë për menaxhimin e mbipopullimit të burgjeve”, tha Abiy.
Sipas tij, përveç promovimit të sanksioneve alternative ndaj burgimit, ulja e kohëzgjatjes së dënimeve, veçanërisht për shkelësit jo të dhunshëm dhe të miturit, mund të jetë një mjet i fuqishëm për uljen e shkallës së burgjeve./GazetaFAKTI