Parlamenti pritet të shpallë zgjedhjet lokale të premten ose të shtunën. Kryetarët e komunave dhe këshilltarët do të zgjidhen në 80 komuna dhe në Qytetin e Shkupit. Diaspora as në këto zgjedhje nuk do të jetë në gjendje të votojë.
Parlamenti do t’i shpallë zgjedhjet lokale të premten ose të shtunën, të cilat do të mbahen më 19 tetor (raundi i dytë më 2 nëntor). Kryetarët e komunave dhe këshilltarët do të zgjidhen në 80 komuna dhe Qytetin e Shkupit.
Sipas numrit të pjesëmarrësve, përfshirë administratën zgjedhore, stafin e Komisionit Shtetëror Zgjedhor (KSHZ), zgjedhjet lokale janë më të mëdhatë dhe më masivet.
Diaspora nuk do të mund të votojë
Karakteristikë e këtyre zgjedhjeve është edhe se diaspora nuk do të mund të votojë, dhe nëse ndonjë nga qytetarët e Maqedonisë dëshiron ta ushtrojë të drejtën e tij, do të mund ta bëjë këtë vetëm nëse udhëton në vend.
KSHZ, siç informuan për MIA-n, është përgatitur me muaj të tërë për të zhvilluar këto zgjedhje të teta lokale në vend. Menjëherë pas shpalljes së zgjedhjeve të premten ose të shtunën, KSHZ do të mbajë një seancë publike në të cilën, në përputhje me Kodin Zgjedhor, do të publikohet kalendari me të gjitha afatet për aktivitetet zgjedhore, si dhe të gjitha të drejtat dhe detyrimet për organet zgjedhore, pjesëmarrësit në zgjedhje dhe mediat.
Deri në fund të muajit, KSHZ-ja do të përfundojë përzgjedhjen rastësore të anëtarëve të këshillave zgjedhore nga radhët e administratës, sipas të dhënave nga Ministria e Administratës Publike. Për 3,500 qendra votimi, 21,000 persona nga administrata duhet të zgjidhen për të qenë në këshillat zgjedhore (KZ), të cilët do t’i nënshtrohen trajnimit të plotë për kryerjen e zgjedhjeve gjatë shtatorit dhe do t’u jepen manuale. Përveç kësaj, VMRO-DPMNE, LSDM, BDI dhe VLEN, si partitë ose koalicionet me numrin më të madh të votave në zgjedhjet e fundit, duhet të nominojnë 14,000 anëtarë për këshillat zgjedhore në shtator, sipas orarit. Përbërja e këshillave zgjedhorendryshon sepse mandatet e anëtarëve të tyre kanë skaduar.
Komisionet Komunale Zgjedhore (KZK), mandati i të cilave zgjat edhe një vit, sipas Kodit Zgjedhor, kanë një rol të rëndësishëm në zgjedhjet lokale, pasi ato marrin listat e kandidatëve dhe i konfirmojnë ato, dhe më pas vendosin për çdo ankesë, si dhe për kundërshtimet ndaj të drejtave personale të votimit.
Lista e votueseve, kostoja
Një nga afatet dhe aktivitetet zgjedhore më të rëndësishme është inspektimi i Listës së Votuesve (LV), i cili fillon 15 ditë pas shpalljes së zgjedhjeve dhe zgjat njëzet ditë. Kjo është periudha në të cilën votuesit me të drejtë vote, pra ata që kanë mbushur moshën 18 vjeç, do të jenë në gjendje të kontrollojnë të dhënat e tyre në LV dhe, nëse kanë ndonjë koment ose kërkesë për korrigjime, t’i paraqesin ato në KSHZ elektronikisht ose në zyrat rajonale të Komisionit. Votuesit mund ta bëjnë këtë tani, por Lista e azhurnuar e Votuesve për zgjedhjet lokale do t’i dorëzohet KSHZ-së menjëherë pas shpalljes së zgjedhjeve, pra javën e ardhshme.
Buxheti total për zgjedhjet lokale të vitit 2025, i cili është shpallur tashmë, është 9.760 milionë euro, nga të cilat dy të tretat janë fonde të destinuara për median dhe reklamat politike të paguara. Përveç këtyre parave, është edhe shuma për kompensimin e anëtarëve të këshillave zgjedhore dhe transportin dhe shpërndarjen e anëtarëve të KZ-së dhe materialit zgjedhor nga KKZ-ja në qendrat e votimit ku do të mbahet votimi, pasi ato sigurohen nga qeveritë lokale. Nga KSHZ-ja i thanë MIA-s se janë bërë përpjekje për ta racionalizuar atë në të gjitha bazat me qëllim uljen e kostove.
Partitë politike dhe koalicionet, si dhe qytetarë të tjerë, kanë njoftuar pjesëmarrjen e tyre në zgjedhje. Disa nga kandidatët janë tashmë të njohur për publikun dhe janë midis qytetarëve, duke u prezantuar në rrjetet sociale, në televizion dhe emisione mediatike. Disa nga kandidatët e pavarur në zgjedhjet e kaluara po përpiqen të regjistrojnë subjekte politike në mënyrë që të marrin pjesë më lehtë në zgjedhje.
KSHZ-ja komentoi se nuk mund të bëhet fjalë që fushata e kandidatëve të fillojë shumë herët sepse në fakt nuk ka kandidatë për zgjedhjet ende. Kandidatët ose listat në përputhje me Kodin Zgjedhor konfirmohen 30 ditë para zgjedhjeve, ndërsa fushata fillon 20 ditë para kësaj.
Lidhur me atë se cilat parti politike mund të marrin pjesë në zgjedhje, KSHZ-ja i referohet dispozitave ligjore, si për subjektet ashtu edhe për kandidatët. Kushti për partitë është që ato të jenë të regjistruara, dhe konfirmimi, të cilin duhet t’ua dorëzojnë, nuk duhet të jetë më i vjetër se gjashtë muaj.
Lidhur me zgjedhjen e kryetarit të Komisionit Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit (KSHPK), ata thonë se mendimin duhet ta japë vetë KSHPK-ja dhe i referohen nenit 8a të Kodit Zgjedhor.
Sipas nenit 8a të Kodit Zgjedhor, ndër të tjera, parashikohet gjithashtu se nuk mund të iniciohet asnjë procedurë për punësimin e personave të rinj ose një procedurë për ndërprerjen e punësimit në institucionet shtetërore dhe publike, dhe procedurat e iniciuara pezullohen, përveç në rastet e çështjeve urgjente.
Që nga shpallja e zgjedhjeve, Ministria e Financave është e detyruar të publikojë të gjitha pagesat buxhetore, përveç pagave të rregullta, pensioneve dhe shpenzimeve të shërbimeve, publikisht në një faqe interneti në një bazë të dhënash të veçantë për shpenzimet buxhetore gjatë periudhës zgjedhore. Dy javë pas shpalljes së zgjedhjeve, Ministria paraqet një raport financiar parazgjedhor që do të përfshijë një pasqyrë të përgjithshme të të gjitha të ardhurave dhe shpenzimeve të planifikuara dhe të realizuara nga Buxheti sipas zërave në periudhën nga fillimi i vitit fiskal deri në ditën e dorëzimit të raportit, i cili publikohet në faqen e tyre të internetit.
Sipas Kodit Zgjedhor, zgjedhjet lokale mbahen çdo katër vjet në gjysmën e dytë të tetorit. Vetëqeverisja lokale është e organizuar në 80 komuna dhe Qytetin e Shkupit si njësi e veçantë e vetëqeverisjes lokale. Brenda Qytetit të Shkupit funksionojnë 10 komuna, të cilat kanë kompetenca të përbashkëta me Qytetin. Zgjedhjet shpallen nga Kryetari i Kuvendit duke miratuar një akt që publikohet në Gazetën Zyrtare. Zgjedhjet mbahen jo më herët se 70 dhe jo më vonë se 90 ditë nga dita e shpalljes së zgjedhjeve.
Zgjedhjet lokale në Maqedoni u mbajtën në vitet 1996, 2000, 2005, 2009, 2013, 2017 dhe 2021./GazetaFAKTI