Zgjedhjet lokale janë shpallur tashmë për 19 tetor (2 nëntor, raundi i dytë), dhe shumica e kandidatëve pritet të dihen deri në fund të muajit. Partitë kryesore politike kanë shpallur tashmë emrat e kandidatëve të tyre si për Qytetin e Shkupit ashtu edhe për qytete dhe komuna të tjera. Për momentin, mbetet enigmë se sa parti politike dhe grupe qytetarësh (të pavarur) do të kenë kandidatët e tyre për kryetar komune dhe këshilltarë në zgjedhjet e teta lokale në vend.
Një total prej 66 partish politike u regjistruan në Regjistrin e Vetëm të Partive Politike, i cili mbahet në Gjykatën Themelore Civile në Shkup, deri më 7 gusht të këtij viti, dhe një është në proces regjistrimi. Procedurat për regjistrimin e partive politike mund të zhvillohen në gjykatat në Tetovë, Shtip dhe Manastir. Sipas informacioneve nga MIA, aktualisht nuk ka procedurë për regjistrimin e partive të reja në gjykatat në Tetovë dhe Shtip.
“Qyteti Njerëzor i Gjelbër” dhe “Të Gjelbrit e Gazi Babës”, “Shansi për Qendrën” dhe “Të Pavarurit për Karposhin”, të cilët kishin përfaqësuesit e tyre në këshilla, këtë herë vendosën të formojnë parti pasi nuk u miratuan ndryshime në Kodin Zgjedhor në lidhje me mbledhjen e nënshkrimeve për kandidatët e pavarur ose një grup votuesish, siç përcaktohet në ligj.
Të Pavarurit për Karposhin i thanë MIA-s se pavarësisht udhëzimeve të Komisionit Shtetëror Zgjedhor të shpallura nga kryetari Boris Kondarko, ata do të vazhdojnë procedurën për mbledhjen e nënshkrimeve për regjistrimin e partisë në Gjykatën Civile në Shkup. Nuk e dimë, thonë ata, nëse ndoshta ndërkohë Parlamenti nuk do të miratojë ndryshime në Kodin Zgjedhor apo diçka tjetër. “Qyteti Njerëzor i Gjelbër” gjithashtu po formon një parti, dhe ata gjithashtu po vazhdojnë të mbledhin nënshkrime para një noteri.
KSHZ-ja miratoi orarin e aktiviteteve
KSHZ-ja miratoi orarin e aktiviteteve zgjedhore për zgjedhjet lokale në një seancë të shtunën dhe miratoi një përfundim që i nxjerr jashtë fuqie Udhëzimet e KSHZ-së nga viti 2024 për rregullimin e procedurës për mbledhjen e nënshkrimeve dhe mënyrën e përcaktimit të noterëve në përputhje me Kodin Zgjedhor.
Siç tha Kryetari i KSHZ-së, Kondarko, ai udhëzues për rregullimin e procedurës së mbledhjes së nënshkrimeve është nxjerrë jashtë fuqisë për shkak të vendimit të Gjykatës Kushtetuese që shfuqizoi nenet 61 dhe 62 të Kodit Zgjedhor, të cilat përcaktojnë numrin/përqindjen e nënshkrimeve për propozimin e listave të një grupi votuesish.
“”Në fuqi është neni 60, i cili rregullon të drejtën për të marrë pjesë në zgjedhje, në përputhje me ligjin dhe Kushtetutën, të gjithë kanë të drejtën aktive dhe pasive për të votuar dhe për t’u zgjedhur. KSHZ-ja nuk ka të drejtë t’ia mohojë askujt dhe nuk ia mohon askujt të drejtën ligjore për të marrë pjesë në zgjedhje. Ky nuk është vendim i KSHZ-së, por zbatim i ligjit. Pra, të gjithë – partitë politike, koalicionet, grupet e votuesve në përputhje me nenin 60 – kanë të drejtë të marrin pjesë në zgjedhje, tha Kondarko.
Gjykata Kushtetuese shfuqizoi nenet 17 dhe 18 të ndryshimeve në Kodin Zgjedhor të miratuara më 7 mars 2024, me të cilat partitë në pushtet dhe opozita rritën së bashku pragun për nënshkrimet e kërkuara në 1 përqind të elektoratit në një zonë zgjedhore për pjesëmarrjen e listave të pavarura në zgjedhje. Meqenëse Parlamenti nuk miratoi ndryshime në Kodin Zgjedhor në lidhje me numrin e nënshkrimeve të kërkuara, u krijua një boshllëk ligjor dhe për këto arsye disa nga ata që hynë në këshillat e disa komunave të Shkupit në zgjedhjet e kaluara vendosën të formojnë parti politike.
Sipas kryeministrit Hristijan Mickoski, shfuqizimi i Udhëzimeve të KSHZ-së të vitit 2024 që rregullojnë procedurën për mbledhjen e nënshkrimeve dhe mënyrën e emërimit të noterëve në përputhje me Kodin Zgjedhor nuk e prish procesin zgjedhor për zgjedhjet lokale dhe KSHZ ka një detyrim ligjor të miratojë një të ri. Se cili do të jetë ai, tha Mickoski dje, varet nga vetë Komisioni.
“Tani në këtë rast, vendimi është i KSHZ-së. Ai ka një mekanizëm dhe anëtarët e tij mund ta miratojnë atë në rregulloren e tij të punës. Ata do të miratojnë një sërë rregullash të reja”, tha Mickoski.
I pyetur nëse kjo do të thotë që kandidatët e pavarur do të duhet të mbledhin përsëri nënshkrime për të marrë pjesë në zgjedhje, Kryeministri theksoi se çështja se si do të duken rregullat e reja të procedurës duhet të ngrihet në KSHZ.
Meqenëse i shfuqizuan ato të vjetrat, po miratojnë një të re në përputhje me kompetencat e tyre ligjore, kështu që asgjë nuk vihet në dyshim, theksoi Kryeministri Mickoski.
Gjashtëdhjetë e gjashtë parti politike (që nga 7 gushti) të regjistruara në Regjistrin e Unifikuar të Partive Politike
A funksionojnë dhe si funksionojnë realisht 66 parti politike në Maqedoni (me qëllim që deri në zgjedhjet të rriten në 69)?
Ja lista e partive politike të regjistruara nga gjykata:
Alternativa e Re NA, Lidhja Socialdemokrate e Maqedonisë, Partia Demokratike e Turqve të Maqedonisë, VMRO – DPMNE Partia Liberal-Demokratike – LDP, Bashkimi i Romëve të Maqedonisë, Partia e Punëtorëve dhe Bujqëve e Republikës së Maqedonisë, Bashkimi Demokratik, Partia për Lëvizjen e Turqve në Maqedoni PDT, Partia Demokratike e Serbëve në Maqedoni DPSM, Partia e Vllehëve të Maqedonisë, Partia Progresive Serbe në Maqedoni, Maqedonia e Bashkuar, Bashkimi Demokratik i Vllehëve të Maqedonisë , Bashkimi Demokratik për Integrim – BDI, Bashkimi i Përhershëm Radikal Maqedonas – TMRO, Forcat Demokratike të Romëve – DSR, VMRO-Partia Popullore VMRO-NP, Partia e Re Socialdemokrate -NSDP, Ripërtëritja Demokratike e Maqedonisë – DOM, Partia Demokratike e Shqiptarëve – PDSH, Bashkimi Socialdemokrat-SDU, Partia e Demokratëve të Bashkuar të Maqedonisë – PODEM, Të Bashkuar për Maqedoninë -OM, Partia e Re Liberale – PK, Lëvizja për Unitet Kombëtar të Turqve – DNET, Dinjitet, Partia Demokratike e Romëve DPR, PARTIA E PENSIONISTËVE – PP, Desnica, Partia e Punëtorëve RP, Opsioni Qytetar për Maqedoninë – GROM, Partia e Bashkuar për Barazinë e Romëve – OPER, Partia Serbe në Maqedoni SSM, Partia për Progres Social dhe Ekonomik – POEN, ROMËT E BASHKUAR NGA MAQEDONIA ROM, Lëvizja BESA “BESA”, Aleanca e Shqiptarëve “A/A”, E Majta, Aksioni Maqedonas MAAK, ZËRI për Maqedoninë GLAS, Bashkimi Demokratik Boshnjak – BDS, DEMOKRATËT – DEM, INTEGRA – PARTIA KONSERVATIVE MAQEDONASE – INTEGRA, Partia për Prosperitet Demokratik të Romëve PDPR, ALTERNATIVA, PARTIA PËR EMANCIPIMIN E PLOTË TË ROMËVE NË REPUBLIKËN E MAQEDONISË SË VERIUT PCER nga ESM, UNIONI QENDROR DEMOKRATIK CDU, Partia Juaj – E Juaja, Rodina Maqedonia RODINA, ERA E TRETË MAQEDONASE/LISTAT E PAVARURA MAQEDONASE – ERA E TRETË SOVRANE, LËVIZJA PËR DEMOKRACI, TË DREJTA, LIRIA – DPS, OPRE ROMA, Partia Politike Maqedonase Koncepti-M Koncepti, LËVIZJA QYTETARE EUROPIANE EGD, Partia Politike DJATHTAS, Partia Demokratike Evropiane – Partia Demokratike Evropiane- EDP – PDE, LËVIZJA DEMOKRATIKE DD, Lëvizja POPULI DP, Unioni Romë UR, Lëvizja ZNAM PËR MAQEDONINË TONË – Lëvizja ZNAM, PARTIA POPULLORE E BOSNJËS – BNP dhe ABAJA ABAJA.
Ligji ekzistues përcakton që një parti politike mund të themelohet nga të paktën 1,000 qytetarë të vendit, të cilët kanë të drejtë vote dhe që kanë dhënë nënshkrimin e tyre për themelimin e vetëm një partie politike.
Anëtar i një partie politike mund të jetë çdo qytetar i rritur dhe i aftë për të vepruar, i cili do të japë një nënshkrim për anëtarësim vullnetar në partinë politike. Partia politike është e detyruar, para skadimit të çdo katër vjetësh nga data e regjistrimit, të paraqesë në Gjykatën Themelore nënshkrime të dhëna individualisht të certifikuara para një noteri me numrin e nënshkrimeve të kërkuara për themelimin e partisë politike. Nëse kjo nuk ndodh, Gjykata do të njoftojë partinë dhe nëse ajo Nëse nuk riregjistrohet brenda afatit të përcaktuar me ligj, Gjykata Themelore nxjerr vendim sipas detyrës zyrtare për fshirjen e partisë politike nga regjistri gjyqësor dhe, pasi vendimi të bëhet i formës së prerë, njofton Gjykatën Themelore Shkupi II – Shkup me qëllim fshirjen e partisë politike dhe nga Regjistri Unik Gjyqësor i Partive Politike.
Një parti politike pushon së ekzistuari me fshirje nga Regjistri Gjyqësor kur partia politike paraqet një kërkesë për këtë, bazuar në një vendim ligjërisht të detyrueshëm për fshirjen e partisë politike nga Regjistri Gjyqësor, të miratuar nga Gjykata, kur partisë politike i ndalohet të veprojë me një vendim ligjërisht të detyrueshëm, kur organi i përcaktuar me statutin e partisë politike merr vendim për bashkim me një parti tjetër politike, kur numri i anëtarëve të partisë politike zvogëlohet, pra kur ka më pak se një mijë anëtarë, si dhe kur Gjykata Kushtetuese përcakton se programi ose statuti i partisë politike nuk është në përputhje me Kushtetutën.
Në zgjedhjet parlamentare të vitit të kaluar, u paraqitën 17 lista kandidatësh, nga të cilat 16 nga partitë politike dhe koalicionet dhe një nga një grup votuesish. Në total, 61 parti morën pjesë në zgjedhje. Nga këto, 11 garuan të pavarur dhe 50 në pesë koalicione. Në zgjedhjet lokale, në tetor 2021, u konfirmuan 303 lista për kryetarë bashkie dhe 567 për këshilltarë nga 80 komuna dhe Qyteti i Shkupit, një pjesë e madhe e të cilave ishin lista të paraqitura nga një grup qytetarësh.
Zgjedhjet lokale të vitit 2021 u karakterizuan nga fakti se për herë të parë në vend, terminalet për leximin e gjurmëve të gishtërinjve të votuesve u përdorën për të përcaktuar identitetin e tyre dhe për të shmangur parregullsitë e mundshme gjatë votimit, dhe votimi u zhvillua me masa për mbrojtje nga Covid 19./GazetaFAKTI