Maqedonia ka arritur në vitin e tretë me “propozimin francez në tryezë”, gjë që ngre pyetje nëse korniza negociuese e krijuar në këtë mënyrë e ka sjellë vendin, i cili ndryshoi emrin e tij për BE-në (dhe NATO-n), më afër apo më larg procesit të anëtarësimit në BE.
Shkup, 19 korrik – “Trajtimi special” i Maqedonisë në të gjithë procesin e integrimit evropian, në atë moment që duhej të përfaqësonte fillimin e negociatave, u shpreh përmes “kreativitetit” për dy konferenca ndërqeveritare, e dyta prej të cilave ende nuk është mbajtur.
Kushti për mbajtjen e konferencës së dytë ndërqeveritare dhe fillimin e negociatave duke hapur kapitujt (grupet) e kornizës negociuese (e njohur si “propozimi francez”) është zbatimi i ndryshimeve kushtetuese, pra përfshirja e bullgarëve në preambulën e Kushtetutës së Maqedonisë, si pakicë me “status të veçantë”. Edhe gjatë negociatave për versionin përfundimtar të kornizës negociuese, e cila mori edhe dy protokolle aneksesh, për të gjithë të përfshirët në “lojë” ishte e qartë se Maqedonia nuk i kishte kushtet për të zbatuar ato ndryshime kushtetuese. Opozita e atëhershme (tani qeveria) organizoi protesta për shkak të një ultimatumi të tillë dhe refuzoi kategorikisht të përmbushte shumicën prej dy të tretash në Kuvend, të nevojshme për të votuar për ndryshimet kushtetuese, shkruan mkd.mk
Që atëherë, ka pasur ndryshime në mjedisin socio-politik në Maqedoni, dhe tani qeveria aktuale po përpiqet të marrë garanci të caktuara nga BE-ja se ky do të ishte kushti i fundit me natyrë dypalëshe në procesin e negociatave, domethënë që negociatat do të zhvillohen sipas kritereve të Kopenhagenit, si për të gjithë kandidatët dhe anëtarët e mëparshëm të Unionit. Në Bullgari, qeveritë kanë ndryshuar disa herë në këtë periudhë trevjeçare, mjedisi politik është shumë i paqëndrueshëm, por duket se e vetmja pikë uniteti e subjekteve politike në këtë vend është intransigjenca në lidhje me kushtin në “propozimin francez” për Maqedoninë. Nga ana tjetër, BE-ja duket se është e kënaqur me “shpikjen” e burokracisë së saj, e cila ka krijuar një situatë që duket sikur vendi kandidat, në këtë rast Maqedonia, po e bllokon veten.
Me qëndrime të tilla, Maqedonia ka arritur në vitin e tretë me “propozimin francez në tryezë”, gjë që ngre pyetje nëse korniza negociuese e krijuar në këtë mënyrë e ka sjellë vendin, i cili ndryshoi emrin e tij për BE-në (dhe NATO-n), më afër apo më larg procesit të anëtarësimit në BE.
Ish-ambasadori maqedonas në Bullgari, Marjan Gjorçev, beson se “propozimi francez” është aq degradues saqë e ka rikthyer Maqedoninë në statusin para-kandidat dhe e ka distancuar Bashkimin Evropian nga vlerat dhe parimet e veta të deklaruara. Megjithatë, përfitimi i vetëm për Bullgarinë është se dëmton Maqedoninë.
“Pa asnjë hezitim, pas një hendeku kohor trevjeçar – ‘propozimi francez’ e distancoi Maqedoninë nga BE-ja, por edhe Unionin nga vlerat dhe parimet e saj të deklaruara. Nga procedura shumë jotransparente e votimit të informacionit në Parlament, ku përmbajtja e kornizës negociuese nuk iu prezantua deputetëve, as raporti i BE-së mbi procesin negociues, as protokollet e anekseve, të cilat janë kurthe të tmerrshme për historinë dhe identitetin maqedonas – i gjithë procesi është kompromentuar praktikisht. Draft-konkluzionet u votuan me 68 vota dhe një abstenim, dhe ndoshta pritej dhe planifikohej që shumica prej dy të tretash për ndryshimet kushtetuese të zbatohej si më parë, për miratimin e Marrëveshjes së Prespës, me ‘metoda ballkanike’ të shantazhit të deputetëve. I gjithë procesi i krijimit të ‘propozimit francez’ ishte i paqartë dhe jotransparent, dhe përfaqësuesit e atëhershëm të qeverisë bënë deklarata kontradiktore – së pari se nuk morën pjesë në marrëveshje, dhe pastaj se ishin të përfshirë në krijimin e kornizës dhe kushteve. Ajo që përbën “Një precedent për Maqedoninë dhe BE-në është se draft-korniza negociuese për Maqedoninë fut bilateralizimin në procesin e zgjerimit.” Teksti i ‘propozimit francez’ përcakton qartë Marrëveshjen e Prespës me Greqinë dhe Marrëveshjen e Fqinjësisë së Mirë me Bullgarinë, të cilat janë marrëveshje dypalëshe midis Maqedonisë dhe fqinjëve të saj. Amendamentet kushtetuese janë një grep, si ai i May-t, Merkel-it dhe Juncker-it për ndryshimin e emrit të Maqedonisë, i cili supozohej të zhbllokonte proceset integruese, pra një gënjeshtër shumëngjyrëshe për vendet e vogla”, thotë ambasadori Gjorçev.
Sipas ambasadorit dhe ish-ministrit në qeveritë maqedonase, Marjan Gjorçev, rruga evropiane e Maqedonisë nuk ka qenë kurrë e lehtë për shkak të arsyeve politike nga fqinjët e saj, por megjithatë kemi bërë përparim në atë rënie në aspektin e reformave, pra evropianizimit të shoqërisë dhe shtetit, në shumë aspekte. Ai vetë, në faza dhe role të ndryshme, ishte pjesë e procesit të zbatimit të reformave evropiane dhe beson se çdo herë që kemi përparuar drejt BE-së, kjo ka ndodhur në një situatë ku qeveritë e kohës kanë demonstruar një qëndrim të vendosur, energjik dhe parimor.
“Çështjet e pakicave të përfshira në ‘propozimin francez’ për Maqedoninë janë probleme të pazgjidhshme nga perspektiva e vlerave evropiane të të drejtave të njeriut. Domethënë, me një kuadër të tillë negociues për Maqedoninë, BE vendos standarde të dyfishta në lidhje me të drejtat universale të njeriut. Një qëndrim është të injorohen të drejtat e njeriut të maqedonasve në Bullgari, për të cilat ka edhe vendime nga Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut; dhe një qëndrim tjetër është të kushtëzohen të drejtat e njeriut të Maqedonisë…”/GazetaFAKTI