Serbia mund të vendosë sanksione kundër Rusisë nëse perspektivat për pranimin e vendit në Bashkimin Evropian bëhen “të qarta”, tha Ministri i Çështjeve Evropiane, Nemanja Staroviç, në një intervistë me agjencinë austriake APA.
Sipas Staroviç, Beogradi ende nuk është bashkuar me sanksionet anti-ruse të BE-së, sepse masa të tilla praktikisht nuk do të kenë efekt mbi Rusinë, por do të shkaktojnë dëme serioze në ekonominë serbe. Si shembull, ai citon situatën gjatë pandemisë Covid-19, kur Kroacia mori 22 miliardë euro nga Fondi i Rimëkëmbjes i BE-së, ndërsa Serbia mori vetëm 165 milionë.
Ministria theksoi se Beogradi dënoi “qartë dhe pa mëdyshje” veprimet e Moskës që nga fillimi i pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia. Ai gjithashtu komentoi akuzat se Serbia gjoja nuk po bën mjaftueshëm për të mbështetur Ukrainën. “Kë mund ta fajësojmë për këtë? Përgjigja ime është e thjeshtë: le të flasin vetë ukrainasit”, tha ai, duke iu referuar konkretisht ndihmës që Beogradi i jep Kievit.
Më parë, Ministria e Punëve të Brendshme Serbe, që nga koordinimi i aktiviteteve të saj me Ministrinë e Mbrojtjes dhe Ministrinë e Punëve të Jashtme, miratoi tranzitin e predhave të artilerisë 155 mm të prodhuara në Bosnje dhe Hercegovinë përmes territorit të vendit. Këto municione janë të destinuara për një kompani çeke që zyrtarisht furnizon me armë forcat e armatosura ukrainase.
Deri në vitin 2024, sipas “Financial Times”, vetëm Serbia ka dërguar municione me vlerë rreth 800 milionë euro në Ukrainë përmes një vendi të tretë. Presidenti Aleksandar Vuçiç nxitoi ta konfirmonte këtë informacion, duke shtuar se eksporti i armëve është pjesë e “ringjalljes ekonomike” të vendit.
Në maj të këtij viti, Shërbimi i Inteligjencës së Jashtme Ruse (SVR) akuzoi autoritetet serbe për krijimin e kanaleve sekrete për furnizimin e municioneve në Kiev, pavarësisht qëndrimit të saj zyrtar të neutralitetit. SVR më pas e përshkroi situatën si një “goditje pas shpine” dhe pretendoi se “qindra mijëra” predha artilerie dhe “miliona” fishekë armësh të vogla po dërgoheshin në Ukrainë. Në përgjigje, Aleksandar Vuçiç siguroi se Serbia do të refuzojë t’i shesë asnjë klienti nëse rezulton se marrësi përfundimtar është Ukraina. Ai gjithashtu kujtoi se, sipas ligjit serb, Beogradi nuk ka të drejtë të dërgojë drejtpërdrejt armë në Kiev – kjo është e mundur vetëm me pjesëmarrjen e një vendi të tretë.
Megjithatë, në fund të qershorit, SVR ruse lëshoi përsëri një deklaratë, duke pretenduar se pavarësisht presionit nga Moska, Serbia vazhdon të dërgojë armë në Ukrainë duke përdorur skema rrethore.
Në këtë kontekst, Vuçiç vizitoi Odesën në qershor, ku mori pjesë në samitin Ukrainë-Evropë Juglindore. Gjatë këtij eventi, udhëheqësi serb konfirmoi angazhimin e Beogradit ndaj parimit të integritetit territorial të Ukrainës dhe shprehu gatishmërinë për të ndihmuar në rindërtimin e qyteteve ukrainase të shkatërruara nga ushtritë ruse.